KLASSIK KRIPTOGRAFIK USULLAR ASOSIDA MATNLARNI SHIFRLASH VA TAHLIL QILISH
Ushbu maqolada klassik kriptografiyaning Sezar shifri, Vijiner shifri, jadvalli o'rin almashtirish va sehrli kvadrat usullarining matematik asoslari hamda amaliy xususiyatlari o'rganilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi mazkur usullarning ishlash mexanizmlarini matematik modellashtirish, shifrlash va deshifrlash jarayonlarini misollar orqali ko'rsatish hamda ularning kriptografik barqarorligini qiyosiy baholashdan iborat. Tadqiqotda matematik modellashtirish, algoritmik tahlil, taqqoslash va chastotaviy tahlil metodlaridan foydalanilgan. Har bir usul uchun ochiq matn, kalit va shifrmatn o'rtasidagi bog'lanishlar aniqlangan. Shuningdek, kalitlar fazosi, harflar chastotasi va mos kelish indeksi kabi ko'rsatkichlar asosida usullarning imkoniyatlari tahlil qilingan. Hisoblash natijalari Sezar shifrining kichik kalitlar fazosi sababli zaifligini, Vijiner shifrida davriy kalit kriptotahlil uchun sharoit yaratishini, o'rin almashtirish usullarida esa harflarning chastotaviy taqsimoti saqlanishini ko'rsatadi. Olingan natijalar klassik kriptografik algoritmlarning nazariy va amaliy xususiyatlarini tushunishda muhim ahamiyatga ega.
Authors
- Mohlaroyim Anvarjon qizi Abdulboqiyeva
Publication Details
- Journal
- Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
- Published
- 2026-11-21
- DOI
- https://doi.org/10.5281/zenodo.24420277
- Primary Topic
- Cryptographic Implementations and Security
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00