YASHIRIN BENEFITSIAR MULKDORLIK VA QONUNLAR KOLLIZIYASI BILAN BOG‘LIQ TRANSCHEGARAVIY TO‘LOVGA QOBILIYATSIZLIK ISHLARIDA QARZDOR AKTIVLARINI QAYTARISHNING XALQARO-HUQUQIY MEXANIZMLARI
Mazkur maqolada benefitsiar mulkdor yashirilgan, tegishli shaxslar, hujjatlar va mol-mulk esa turli yurisdiksiyalarda joylashgan holatlarda qarzdor aktivlarini aniqlash, saqlab qolish va qaytarishning huquqiy mexanizmlari tadqiq etiladi. Muallifning fikricha, aktivlarni samarali qaytarish axborot to‘plash, vaqtinchalik himoya, huquq egasini aniqlash va ijro etiladigan himoya vositasidan iborat o‘zaro huquqiy bog‘liq bosqichlarni talab qiladi. Benefitsiar mulkdorlik to‘g‘risidagi ma’lumotlar nazorat kimda ekanini ko‘rsatishi va keyingi tekshiruvga asos bo‘lishi mumkin, biroq muayyan mol-mulk to‘lovga qobiliyatsizlik massasiga tegishli ekanini o‘z-o‘zidan isbotlamaydi. Tadqiqotda doktrinal va qiyosiy metodlar asosida UNCITRALning to‘lovga qobiliyatsizlikka oid namunaviy qonunlari, aktivlarni kuzatish va qaytarish bo‘yicha 2025-yilgi qo‘llanma, Yevropa Ittifoqi qonunchiligi, tanlangan sud qarorlari, FATF tavsiyalari hamda O‘zbekiston Respublikasining “To‘lovga qobiliyatsizlik to‘g‘risida”gi Qonuni tahlil qilinadi. Tahlil uchta takrorlanuvchi zaif jihatni aniqladi: nazorat va mulkiy huquqning aralashtirib yuborilishi, ish yuritishning tan olinishi aktivlarni qaytarish to‘g‘risidagi sud qarorlari ijrosini avtomatik ta’minlaydi, deb hisoblanishi hamda to‘lovga qobiliyatsizlik vositalari bilan jinoiy tartibda aktivlarni qaytarish o‘rtasidagi muvofiqlashtirishning yetarli emasligi. Maqolada tabaqalashtirilgan dalillash yondashuvi ishlab chiqilgan bo‘lib, unga ko‘ra talab qilinadigan isbot darajasi arizachi axborot olishni, vaqtinchalik cheklovni yoki yakuniy qaytarishni so‘rayotganiga bog‘liq bo‘ladi. O‘zbekiston uchun tan olish va sud hamkorligining alohida huquqiy asosini yaratish, chet ellik vakillarning axborotga kirishiga oid aniq qoidalarni belgilash, muvofiqlashtirilgan vaqtinchalik himoyani hamda to‘lovga qobiliyatsizlik bilan bog‘liq sud qarorlarini ijro etishning alohida tartibini joriy etish taklif qilinadi. Ushbu takliflar milliy qonunchilikdagi axborot olish, bitimlarni haqiqiy emas deb topish va subsidiar javobgarlikka oid amaldagi normalarga asoslanadi. Asosiy xulosaga ko‘ra, shaffoflik aniq da’vo asosi, to‘g‘ri belgilangan qo‘llaniladigan huquq va samarali ijro forumi bilan bog‘langandagina qaytarib olinadigan qiymat yaratadi.
Authors
- Sadullayev Bohodir
Publication Details
- Journal
- Law, policy and society – Правo, пoлитика и oбществo - Huquq, siyosat va jamiyat
- Published
- 2026-11-18
- Primary Topic
- Conflict of Laws and Jurisdiction
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00