IQLIM O'ZGARISHINING QISHLOQ XO'JALIGI HOSILDORLIGIGA TA'SIRI VA PROGNOZI

Ushbu tadqiqot O'zbekistonning Toshkent, Buxoro va Farg'ona viloyatlarida qishloq xo'jaligi hosildorligiga iqlim o'zgarishining ta'sirini tahlil qilishga bag'ishlangan. Tadqiqotda 2005–2024 yillar davomida bug'doy, paxta va sabzavot ekinlari hosildorligi dinamikasi hamda iqlim ko'rsatkichlari (harorat, yog'ingarchilik va qurg'oqchilik indeksi) o'rganildi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida statistik tahlil va ko'p o'zgaruvchili regressiya modeli qo'llanildi. Tahlil natijalari harorat oshishi hosildorlikka salbiy ta'sir ko'rsatishini, yog'ingarchilik va sug'orish resurslari esa hosildorlik barqarorligini ta'minlashda muhim omil ekanligini ko'rsatdi. Model natijalariga ko'ra, haroratning 1°C ga oshishi hosildorlikni o'rtacha 2–3 ts/ha ga kamaytirishi mumkin. Tadqiqot natijalari asosida 2026, 2030 va 2050 yillar uchun hosildorlik prognozlari ishlab chiqildi. Prognoz natijalari iqlim o'zgarishining uzoq muddatli istiqbolda qishloq xo'jaligi ishlab chiqarishiga salbiy ta'siri kuchayishi mumkinligini ko'rsatadi. Tadqiqot natijalari qishloq xo'jaligida suv resurslarini samarali boshqarish, qurg'oqchilikka chidamli ekin navlarini joriy etish va agrotexnologiyalarni takomillashtirish zarurligini ko'rsatadi.

Authors

Publication Details

Journal
Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Published
2026-11-19
DOI
https://doi.org/10.5281/zenodo.24359765
Primary Topic
Climate change impacts on agriculture
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
NOV
article

IQLIM O'ZGARISHINING QISHLOQ XO'JALIGI HOSILDORLIGIGA TA'SIRI VA PROGNOZI

Shavkat Oqilovich Sharifxo'jayev, Anvar Sayfiddinovich Nuriddinov
Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Climate change impacts on agriculture
article

IQLIM O'ZGARISHINING QISHLOQ XO'JALIGI HOSILDORLIGIGA TA'SIRI VA PROGNOZI

Shavkat Oqilovich Sharifxo'jayev, Anvar Sayfiddinovich Nuriddinov
article en

Abstract

Ushbu tadqiqot O'zbekistonning Toshkent, Buxoro va Farg'ona viloyatlarida qishloq xo'jaligi hosildorligiga iqlim o'zgarishining ta'sirini tahlil qilishga bag'ishlangan. Tadqiqotda 2005–2024 yillar davomida bug'doy, paxta va sabzavot ekinlari hosildorligi dinamikasi hamda iqlim ko'rsatkichlari (harorat, yog'ingarchilik va qurg'oqchilik indeksi) o'rganildi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida statistik tahlil va ko'p o'zgaruvchili regressiya modeli qo'llanildi. Tahlil natijalari harorat oshishi hosildorlikka salbiy ta'sir ko'rsatishini, yog'ingarchilik va sug'orish resurslari esa hosildorlik barqarorligini ta'minlashda muhim omil ekanligini ko'rsatdi. Model natijalariga ko'ra, haroratning 1°C ga oshishi hosildorlikni o'rtacha 2–3 ts/ha ga kamaytirishi mumkin. Tadqiqot natijalari asosida 2026, 2030 va 2050 yillar uchun hosildorlik prognozlari ishlab chiqildi. Prognoz natijalari iqlim o'zgarishining uzoq muddatli istiqbolda qishloq xo'jaligi ishlab chiqarishiga salbiy ta'siri kuchayishi mumkinligini ko'rsatadi. Tadqiqot natijalari qishloq xo'jaligida suv resurslarini samarali boshqarish, qurg'oqchilikka chidamli ekin navlarini joriy etish va agrotexnologiyalarni takomillashtirish zarurligini ko'rsatadi.

Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Climate change impacts on agriculture
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.

Laika access coming soon