HAVODAGI HARAKATNI BOSHQARISHDA KO‘P SENSORLI RADAR TIZIMLARI VA ADS-B MA’LUMOTLARINI INTEGRATSIYALASH ALGORITMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada havodagi harakatni boshqarish (HHB) avtomatlashtirilgan tizimlarida parvozlar xavfsizligi va vaziyatdan xabardorlik (Situational Awareness) darajasini oshirish maqsadida ko‘p sensorli kuzatuv axborotlarini integratsiyalash (Multi-Sensor Data Fusion) algoritmlari tadqiq etilgan. Birlamchi (PSR) va ikkilamchi (SSR) radarlar, ko‘p pozitsiyali multilateratsiya tizimlari (MLAT) hamda avtomatik qaram kuzatuv (ADS-B Out) ma’lumotlarining xatolik kovariatsiyalari va vaqtinchalik uzilishlari qiyosiy tahlil qilingan. Havo kemalarining murakkab va kutilmagan dinamik manyovrlarini ishonchli kuzatish uchun Interacting Multiple Model (IMM) hamda Kengaytirilgan Kalman Filtri (EKF) sintezi asosidagi adaptiv integratsiya algoritmi ishlab chiqilgan. MATLAB muhitida o‘tkazilgan simulyatsiyalar GNSS signallari buzilgan (jamming/spoofing) sharoitlarda ham havo kemasining 4D trayektoriyasini uzluksiz baholashda gorizontal xatolikni 4.2–8.5 metrgacha qisqartirishni va to‘qnashuv haqida barvaqt ogohlantiruvchi (STCA) tizimlarning soxta signallarini 0.2% dan past darajada ushlab turishni isbotladi.
Authors
- Shukurova Saboxat Muratdjanovna
- Azizbek Muzaffar oʻgʻli Azamatov
Publication Details
- Journal
- Центральноазиатский журнал образования и инноваций
- Published
- 2026-11-18
- DOI
- https://doi.org/10.70413/cajei-v05-i10-a9851
- Primary Topic
- Target Tracking and Data Fusion in Sensor Networks
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00