TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI BOSHQARISH ORQALI MUAMMOLI KREDITLAR HAJMINI KAMAYTIRISH

Maqolada O‘zbekiston tijorat banklarida kredit risklarini boshqarish tizimini takomillashtirish orqali muammoli kreditlar (NPL) hajmini kamaytirish yo‘nalishlari ilmiy asoslangan. Tadqiqot O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVJ), Jahon banki, Yevropa bank nazorati organi (EBA) ma’lumotlari hamda xorijiy va mahalliy ilmiy manbalarga tayanadi. Tahlil natijalariga ko‘ra, tizim bo‘yicha NPL ulushi 2022-yil 1-yanvardagi 5,2 foizdan 2026-yil 1-yanvarda 3,0 foizgacha pasaygan, biroq 2026-yil 1-avgustga kelib 3,71 foizga (23,9 trln so‘m) qayta ko‘tarilgan; muammoli kreditlarning 70,2 foizi davlat ulushli banklar portfeliga to‘g‘ri keladi. 2026-yilning birinchi yarmida NPL hajmi kredit portfeliga nisbatan 4,2 baravar tezroq o‘sgan. XVJ ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil oxirida rasmiy NPL ko‘rsatkichi 4,2 foiz bo‘lgan holda MHXS 9 bo‘yicha 3-bosqichdagi kreditlar ulushi 7,8 foizni tashkil etgan, ya’ni rasmiy statistika kredit sifati muammolarini to‘liq aks ettirmaydi. Italiya, Ispaniya, Irlandiya va Germaniyaning NPLni hal etish tajribasi asosida kredit riskini boshqarishning to‘rt tarkibiy qismli modeli – erta ogohlantirish, MHXS 9 ga asoslangan tasniflash va zaxiralash, muammoli aktivlarni boshqarish va undirish infratuzilmasi hamda korporativ boshqaruv – taklif etilgan. Hisob-kitoblarga ko‘ra, NPL ulushini 3,0 foizgacha tushirish uchun 2026-yil 1-avgust holatidagi portfelda taxminan 4,6 trln so‘m muammoli kreditni kamaytirish talab etiladi.

Authors

Publication Details

Journal
Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting
Published
2026-11-16
DOI
https://doi.org/10.55439/afa/vol6_iss11/1567
Primary Topic
Banking stability, regulation, efficiency
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
NOV
article

TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI BOSHQARISH ORQALI MUAMMOLI KREDITLAR HAJMINI KAMAYTIRISH

Bunyod Maqsudov
Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting
Banking stability, regulation, efficiency
article

TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI BOSHQARISH ORQALI MUAMMOLI KREDITLAR HAJMINI KAMAYTIRISH

Bunyod Maqsudov
article en

Abstract

Maqolada O‘zbekiston tijorat banklarida kredit risklarini boshqarish tizimini takomillashtirish orqali muammoli kreditlar (NPL) hajmini kamaytirish yo‘nalishlari ilmiy asoslangan. Tadqiqot O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Xalqaro valyuta jamg‘armasi (XVJ), Jahon banki, Yevropa bank nazorati organi (EBA) ma’lumotlari hamda xorijiy va mahalliy ilmiy manbalarga tayanadi. Tahlil natijalariga ko‘ra, tizim bo‘yicha NPL ulushi 2022-yil 1-yanvardagi 5,2 foizdan 2026-yil 1-yanvarda 3,0 foizgacha pasaygan, biroq 2026-yil 1-avgustga kelib 3,71 foizga (23,9 trln so‘m) qayta ko‘tarilgan; muammoli kreditlarning 70,2 foizi davlat ulushli banklar portfeliga to‘g‘ri keladi. 2026-yilning birinchi yarmida NPL hajmi kredit portfeliga nisbatan 4,2 baravar tezroq o‘sgan. XVJ ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil oxirida rasmiy NPL ko‘rsatkichi 4,2 foiz bo‘lgan holda MHXS 9 bo‘yicha 3-bosqichdagi kreditlar ulushi 7,8 foizni tashkil etgan, ya’ni rasmiy statistika kredit sifati muammolarini to‘liq aks ettirmaydi. Italiya, Ispaniya, Irlandiya va Germaniyaning NPLni hal etish tajribasi asosida kredit riskini boshqarishning to‘rt tarkibiy qismli modeli – erta ogohlantirish, MHXS 9 ga asoslangan tasniflash va zaxiralash, muammoli aktivlarni boshqarish va undirish infratuzilmasi hamda korporativ boshqaruv – taklif etilgan. Hisob-kitoblarga ko‘ra, NPL ulushini 3,0 foizgacha tushirish uchun 2026-yil 1-avgust holatidagi portfelda taxminan 4,6 trln so‘m muammoli kreditni kamaytirish talab etiladi.

Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting
Banking stability, regulation, efficiency
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.

Laika access coming soon