YANGI OʻZBEKISTONDA LOGISTIKA XIZMATLARINI ZAMONAVIY YONDASHUVLAR ASOSIDA RIVOJLANTIRISH
Maqolada 2017-2025-yillarda Oʻzbekistonda logistika xizmatlari qanday rivojlangani va bu rivojlanish zamonaviy yondashuvlar talablariga qanchalik javob berishi oʻrganilgan. Tadqiqotda Milliy statistika qoʻmitasining rasmiy maʼlumotlari, Jahon bankining Logistika samaradorligi indeksi (LPI) natijalari hamda 2025-2026-yillarda qabul qilingan transportlogistikaga oid Prezident qarorlari tahlil qilindi. Baza indekslari, oʻrtacha yillik oʻsish surʼati, transport turlari boʻyicha tarkibiy siljish va maqsadli koʻrsatkichlarga yetish uchun zarur surʼat hisoblandi. Solishtirish uchun Qozogʻiston, Gruziya, Turkiya va Xitoy koʻrsatkichlari olindi. Avtomobil transportining yuk aylanmasi sakkiz yilda 1,95 baravar koʻpaygani, temir yoʻlniki esa 21,8 foizga oshgani aniqlandi. Shu sababli temir yoʻlning ikki transport turi umumiy yuk aylanmasidagi ulushi 62,7 foizdan 51,3 foizga tushgan. Transport xizmatlarining real hajmi yiliga oʻrtacha 7,1 foizga oʻsgan, ammo 2020-yilda 13,2 foizga qisqargan. 2018-2023-yillarda LPI boʻyicha bojxona bahosi 2,10 balldan 2,6 ballga koʻtarilgan, yuklarni kuzatish va oʻz vaqtida yetkazish baholari esa mos ravishda 0,31 va 0,29 ballga pasaygan. 2023-yilda Oʻzbekiston umumiy ball boʻyicha Turkiyadan 0,8 ballga ortda boʻlib, eng katta farq yuklarni kuzatish va infratuzilmada kuzatilgan. Avtomobil transportida oʻrtacha tashish masofasi ham 13,4 km dan 18,3 km ga uzaygan. Bu natijalardan koʻrinadiki, oʻsish koʻproq hajm hisobiga boʻlmoqda va xizmat sifati undan orqada qolmoqda. Tranzit va transport xizmatlari eksporti boʻyicha 2030-yilga belgilangan maqsadlar soʻnggi yillarda kuzatilgan surʼatdan ancha past surʼatni talab qiladi. LPI reytingida 55-oʻrinni egallash maqsadi Jahon banki 2026-yilda yagona reytingdan voz kechgani uchun oʻlchov asosini yoʻqotdi. Muallif maqsadli koʻrsatkichlarni yetkazish vaqti, chegarada kutish muddati va elektron hujjatlar ulushi kabi sifat oʻlchovlariga oʻtkazishni, multimodal terminallarni yangi temir yoʻl loyihalari bilan bogʻlashni hamda milliy ekspeditorlik kompaniyalarini qoʻllab-quvvatlashni taklif qiladi.
Authors
- Yakutxon Karrieva
Publication Details
- Journal
- Innovations in Science and Technologies
- Published
- 2026-11-13
- Primary Topic
- Transport and Logistics Innovations
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00