O'ZBEK TILI — RAQAMLI DUNYODA ILM VA TEXNOLOGIYA TILI: SUN'IY INTELLEKT DAVRIDA TARJIMONLIK KASBINING DOLZARBLIGI

Maqolada sun'iy intellekt (SI) asosidagi mashina tarjimasi tizimlarining jadal rivojlanishi sharoitida o'zbek tilining raqamli muhitdagi o'rni va tarjimonlik kasbining dolzarbligi tahlil qilinadi. Jamiyatda keng tarqalgan "sun'iy intellekt tarjimonni to'liq almashtiradi" degan qarash ilmiy asosda tanqidiy ko'rib chiqiladi. Tadqiqotda yirik tillar (ingliz, rus) va kam resursli tillar, xususan, o'zbek tili uchun mashina tarjimasi sifatidagi farqning sabablari — raqamli matn korpuslari hajmi, parallel matnlar yetishmasligi, agglyutinativ morfologiya va ikki yozuvlilik omillari asoslab beriladi. Mashina tarjimasidagi tipik xatolar turkumlanib, ularning ixtisoslashgan sohalarda, xususan, fuqaro aviatsiyasida yuzaga keltirishi mumkin bo'lgan xavflari ko'rsatiladi. O'zbekistonning til siyosatiga oid me'yoriy hujjatlar va xalqaro tajriba asosida tarjimonning raqamli davrdagi yangi vazifalari (post-tahrir, korpus yaratish, terminologik ish, lokalizatsiya) belgilanadi hamda o'zbek tilini ilm-fan va texnologiya tili sifatida rivojlantirishga qaratilgan amaliy takliflar ilgari suriladi.

Authors

Publication Details

Journal
Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Published
2026-11-14
DOI
https://doi.org/10.5281/zenodo.24223856
Primary Topic
Natural Language Processing Techniques
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
NOV
article

O'ZBEK TILI — RAQAMLI DUNYODA ILM VA TEXNOLOGIYA TILI: SUN'IY INTELLEKT DAVRIDA TARJIMONLIK KASBINING DOLZARBLIGI

Sevinch Bekpulatova
Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Natural Language Processing Techniques
article

O'ZBEK TILI — RAQAMLI DUNYODA ILM VA TEXNOLOGIYA TILI: SUN'IY INTELLEKT DAVRIDA TARJIMONLIK KASBINING DOLZARBLIGI

Sevinch Bekpulatova
article en

Abstract

Maqolada sun'iy intellekt (SI) asosidagi mashina tarjimasi tizimlarining jadal rivojlanishi sharoitida o'zbek tilining raqamli muhitdagi o'rni va tarjimonlik kasbining dolzarbligi tahlil qilinadi. Jamiyatda keng tarqalgan "sun'iy intellekt tarjimonni to'liq almashtiradi" degan qarash ilmiy asosda tanqidiy ko'rib chiqiladi. Tadqiqotda yirik tillar (ingliz, rus) va kam resursli tillar, xususan, o'zbek tili uchun mashina tarjimasi sifatidagi farqning sabablari — raqamli matn korpuslari hajmi, parallel matnlar yetishmasligi, agglyutinativ morfologiya va ikki yozuvlilik omillari asoslab beriladi. Mashina tarjimasidagi tipik xatolar turkumlanib, ularning ixtisoslashgan sohalarda, xususan, fuqaro aviatsiyasida yuzaga keltirishi mumkin bo'lgan xavflari ko'rsatiladi. O'zbekistonning til siyosatiga oid me'yoriy hujjatlar va xalqaro tajriba asosida tarjimonning raqamli davrdagi yangi vazifalari (post-tahrir, korpus yaratish, terminologik ish, lokalizatsiya) belgilanadi hamda o'zbek tilini ilm-fan va texnologiya tili sifatida rivojlantirishga qaratilgan amaliy takliflar ilgari suriladi.

Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Natural Language Processing Techniques
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.

Laika access coming soon