“O‘ZBEK TILINING IZOHLI LUG‘ATI”DA QAYD ETILGAN ARABCHA KO‘PLIK SHAKLIDAGI SO‘ZLAR

Maqolada besh jildlik “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”da etimologik izohida arabcha ko‘plik shakli ekani ko‘rsatilgan so‘zlar tahlil qilinadi. Lug‘atning raqamli matnidagi 31 126 ta lug‘at maqolasi ichidan bunday izohga ega 83 ta maqola (82 ta ko‘plik shakli) ajratib olindi. Ular arab tilidagi ko‘plik hosil qilish usuliga ko‘ra tasniflandi: 52 tasi siniq ko‘plik, 29 tasi -ot qo‘shimchali, 1 tasi -in qo‘shimchali ko‘plik shaklidir. Siniq ko‘pliklar orasida fu’ul (12 ta), af’ol (10 ta), fu’alo va fa’oil (9 tadan) qoliplari eng mahsuldor ekani aniqlandi. Lug‘at izohlari asosida bu so‘zlarning o‘zbek tilida ko‘plik ma’nosini yo‘qotib, birlik yoki jamlovchi ma’no kasb etgani, 37 ta maqoladagi misollarda o‘zbekcha -lar qo‘shimchasini olgani ko‘rsatiladi. 32 ta maqolada eskirganlik, kitobiylik yoki qo‘llanish doirasini cheklovchi belgilar mavjud. -ot qo‘shimchali shakllarning bir qismi (tashkilot, tadqiqot, mahsulot, ta’minot) esa zamonaviy ijtimoiy va ilmiy leksikaning faol birliklariga aylangan.

Authors

Publication Details

Journal
Arabian journal of science.
Published
2026-11-12
Primary Topic
Turkic and Altaic Linguistics
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
NOV
article

“O‘ZBEK TILINING IZOHLI LUG‘ATI”DA QAYD ETILGAN ARABCHA KO‘PLIK SHAKLIDAGI SO‘ZLAR

Asranov Mirzaolim Artikovich
Arabian journal of science.
Turkic and Altaic Linguistics
article

“O‘ZBEK TILINING IZOHLI LUG‘ATI”DA QAYD ETILGAN ARABCHA KO‘PLIK SHAKLIDAGI SO‘ZLAR

Asranov Mirzaolim Artikovich
article en

Abstract

Maqolada besh jildlik “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”da etimologik izohida arabcha ko‘plik shakli ekani ko‘rsatilgan so‘zlar tahlil qilinadi. Lug‘atning raqamli matnidagi 31 126 ta lug‘at maqolasi ichidan bunday izohga ega 83 ta maqola (82 ta ko‘plik shakli) ajratib olindi. Ular arab tilidagi ko‘plik hosil qilish usuliga ko‘ra tasniflandi: 52 tasi siniq ko‘plik, 29 tasi -ot qo‘shimchali, 1 tasi -in qo‘shimchali ko‘plik shaklidir. Siniq ko‘pliklar orasida fu’ul (12 ta), af’ol (10 ta), fu’alo va fa’oil (9 tadan) qoliplari eng mahsuldor ekani aniqlandi. Lug‘at izohlari asosida bu so‘zlarning o‘zbek tilida ko‘plik ma’nosini yo‘qotib, birlik yoki jamlovchi ma’no kasb etgani, 37 ta maqoladagi misollarda o‘zbekcha -lar qo‘shimchasini olgani ko‘rsatiladi. 32 ta maqolada eskirganlik, kitobiylik yoki qo‘llanish doirasini cheklovchi belgilar mavjud. -ot qo‘shimchali shakllarning bir qismi (tashkilot, tadqiqot, mahsulot, ta’minot) esa zamonaviy ijtimoiy va ilmiy leksikaning faol birliklariga aylangan.

Arabian journal of science.
Turkic and Altaic Linguistics
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.

Laika access coming soon