“O‘ZBEK TILINING IZOHLI LUG‘ATI”DA QAYD ETILGAN ARABCHA KO‘PLIK SHAKLIDAGI SO‘ZLAR
Maqolada besh jildlik “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”da etimologik izohida arabcha ko‘plik shakli ekani ko‘rsatilgan so‘zlar tahlil qilinadi. Lug‘atning raqamli matnidagi 31 126 ta lug‘at maqolasi ichidan bunday izohga ega 83 ta maqola (82 ta ko‘plik shakli) ajratib olindi. Ular arab tilidagi ko‘plik hosil qilish usuliga ko‘ra tasniflandi: 52 tasi siniq ko‘plik, 29 tasi -ot qo‘shimchali, 1 tasi -in qo‘shimchali ko‘plik shaklidir. Siniq ko‘pliklar orasida fu’ul (12 ta), af’ol (10 ta), fu’alo va fa’oil (9 tadan) qoliplari eng mahsuldor ekani aniqlandi. Lug‘at izohlari asosida bu so‘zlarning o‘zbek tilida ko‘plik ma’nosini yo‘qotib, birlik yoki jamlovchi ma’no kasb etgani, 37 ta maqoladagi misollarda o‘zbekcha -lar qo‘shimchasini olgani ko‘rsatiladi. 32 ta maqolada eskirganlik, kitobiylik yoki qo‘llanish doirasini cheklovchi belgilar mavjud. -ot qo‘shimchali shakllarning bir qismi (tashkilot, tadqiqot, mahsulot, ta’minot) esa zamonaviy ijtimoiy va ilmiy leksikaning faol birliklariga aylangan.
Authors
- Asranov Mirzaolim Artikovich
Publication Details
- Journal
- Arabian journal of science.
- Published
- 2026-11-12
- Primary Topic
- Turkic and Altaic Linguistics
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00