VODOROD ASOSIDA YASHIL ENERGIYA ISHLAB CHIQARISHNING DUNYO MIQYOSIDA AHAMIYATI VA RIVOJLANTIRISH YOʻLLARI
Elektr energetikasida uglerod chiqindilarini kamaytirish talabi kuchayib borayotgan bir paytda vodorodga boʻlgan talab 2024-yilda dunyo boʻyicha 100 mln tonnaga yaqinlashdi, past emissiyali ishlab chiqarish esa cheklangan ulushni egallab qoldi. Tadqiqotning maqsadi elektroliz asosidagi energiya qurilmalarini qayta tiklanadigan manbalar bilan uygʻunlashtirishning texnik, hududiy va iqtisodiy shartlarini aniqlash hamda rivojlantirish yoʻllarini tizimlashtirishdan iborat. Dunyo miqyosidagi ikkilamchi maʼlumotlar GIS fazoviy tahlili, texnik-iqtisodiy baholash hamda chiziqli va chiziqli boʻlmagan dasturlash, yaʼni LP/NLP optimallashtirish orqali qayta ishlandi. GIS tahlili qayta tiklanadigan resurslar, elektroliz qurilmalari va energiya uzatish infratuzilmasini oʻzaro bogʻlangan hududiy tizim sifatida baholash imkonini berdi. Texnik-iqtisodiy yondashuv kapital xarajatlar, ekspluatatsiya shartlari, elektr taʼminoti barqarorligi va mahsulot oqimlarini yagona baholash doirasiga kiritdi. Hisoblash natijalari integratsiyalangan energiya qurilmasining oʻzgaruvchan yuklama sharoitidagi ishlashini tavsiflovchi texnik parametrlarni shakllantirdi; tahlilda qayd etilgan koʻrsatkich 2,1 % ni tashkil etdi. Mazkur raqam texnologik jarayonning umumiy bahosi emas, balki natijalar boʻlimida belgilangan tegishli koʻrsatkich qiymatini anglatadi. Tadqiqotning ilmiy hissasi GIS, texnik-iqtisodiy baholash va LP/NLP optimallashtirishni bitta loyihaviy mantiqqa birlashtiruvchi baholash yondashuvini asoslashdir. Keyingi bosqichda real vaqt telemetriyasi hamda Veybull taqsimoti asosidagi ishonchlilik modeli qoʻshilsa, barqaror ishlash chegaralari aniqroq belgilanadi va elektroliz tizimlarini tanlash amaliy jihatdan takomillashadi.
Authors
- Sharipov Timur
- Teymurxonov Anvar
Publication Details
- Journal
- International journal of technology and academic research
- Published
- 2026-11-12
- Primary Topic
- Hybrid Renewable Energy Systems
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00