«TARIXI FARG‘ONA» ASARIDAGI O‘ZLASHMALARNING HOZIRGI O‘ZBEK ADABIY TILIDAGI TAQDIRI

Maqolada Is’hoqxon to‘ra Ibratning 1916-yilda yozilgan «Tarixi Farg‘ona» asaridagi o‘zlashma so‘zlarning hozirgi o‘zbek adabiy tilidagi taqdiri diaxron jihatdan tahlil qilinadi. Asar matnidan arab, fors-tojik va rus tillariga mansub 38 ta o‘zlashma tanlab olinib, ularning matndagi ma’nosi hozirgi qo‘llanishi bilan qiyoslandi. Natijada o‘zlashmalar besh guruhga ajratildi: tarixizmga aylanganlar (7), arxaizmga aylanganlar (9), ma’nosi o‘zgargan holda saqlanganlar (14), shakli o‘zgargan holda saqlanganlar (2) va o‘zgarishsiz saqlanganlar (6). Eng katta guruhni ijtimoiy-siyosiy leksika (millat, hukumat, madaniyat, siyosat, inqilob, viloyat) tashkil etishi aniqlandi. Rus tilidan kirgan ma’muriy terminlar (o‘blust, uez, gubirna) to‘liq tarixizmga aylangani, ularning o‘rnini esa ma’nosi o‘zgargan arabcha viloyat so‘zi egallagani ko‘rsatiladi. Ibratning o‘zi so‘z shakllarining o‘zgarishi haqida bildirgan mulohazalar ham tahlilga tortiladi.

Authors

Publication Details

Journal
Arabian journal of science.
Published
2026-11-12
Primary Topic
Turkic and Altaic Linguistics
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
NOV
article

«TARIXI FARG‘ONA» ASARIDAGI O‘ZLASHMALARNING HOZIRGI O‘ZBEK ADABIY TILIDAGI TAQDIRI

Murodjon Azizov
Arabian journal of science.
Turkic and Altaic Linguistics
article

«TARIXI FARG‘ONA» ASARIDAGI O‘ZLASHMALARNING HOZIRGI O‘ZBEK ADABIY TILIDAGI TAQDIRI

Murodjon Azizov
article en

Abstract

Maqolada Is’hoqxon to‘ra Ibratning 1916-yilda yozilgan «Tarixi Farg‘ona» asaridagi o‘zlashma so‘zlarning hozirgi o‘zbek adabiy tilidagi taqdiri diaxron jihatdan tahlil qilinadi. Asar matnidan arab, fors-tojik va rus tillariga mansub 38 ta o‘zlashma tanlab olinib, ularning matndagi ma’nosi hozirgi qo‘llanishi bilan qiyoslandi. Natijada o‘zlashmalar besh guruhga ajratildi: tarixizmga aylanganlar (7), arxaizmga aylanganlar (9), ma’nosi o‘zgargan holda saqlanganlar (14), shakli o‘zgargan holda saqlanganlar (2) va o‘zgarishsiz saqlanganlar (6). Eng katta guruhni ijtimoiy-siyosiy leksika (millat, hukumat, madaniyat, siyosat, inqilob, viloyat) tashkil etishi aniqlandi. Rus tilidan kirgan ma’muriy terminlar (o‘blust, uez, gubirna) to‘liq tarixizmga aylangani, ularning o‘rnini esa ma’nosi o‘zgargan arabcha viloyat so‘zi egallagani ko‘rsatiladi. Ibratning o‘zi so‘z shakllarining o‘zgarishi haqida bildirgan mulohazalar ham tahlilga tortiladi.

Arabian journal of science.
Turkic and Altaic Linguistics
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.

Laika access coming soon