«TARIXI FARG‘ONA» ASARIDAGI O‘ZLASHMALARNING HOZIRGI O‘ZBEK ADABIY TILIDAGI TAQDIRI
Maqolada Is’hoqxon to‘ra Ibratning 1916-yilda yozilgan «Tarixi Farg‘ona» asaridagi o‘zlashma so‘zlarning hozirgi o‘zbek adabiy tilidagi taqdiri diaxron jihatdan tahlil qilinadi. Asar matnidan arab, fors-tojik va rus tillariga mansub 38 ta o‘zlashma tanlab olinib, ularning matndagi ma’nosi hozirgi qo‘llanishi bilan qiyoslandi. Natijada o‘zlashmalar besh guruhga ajratildi: tarixizmga aylanganlar (7), arxaizmga aylanganlar (9), ma’nosi o‘zgargan holda saqlanganlar (14), shakli o‘zgargan holda saqlanganlar (2) va o‘zgarishsiz saqlanganlar (6). Eng katta guruhni ijtimoiy-siyosiy leksika (millat, hukumat, madaniyat, siyosat, inqilob, viloyat) tashkil etishi aniqlandi. Rus tilidan kirgan ma’muriy terminlar (o‘blust, uez, gubirna) to‘liq tarixizmga aylangani, ularning o‘rnini esa ma’nosi o‘zgargan arabcha viloyat so‘zi egallagani ko‘rsatiladi. Ibratning o‘zi so‘z shakllarining o‘zgarishi haqida bildirgan mulohazalar ham tahlilga tortiladi.
Authors
- Murodjon Azizov
Publication Details
- Journal
- Arabian journal of science.
- Published
- 2026-11-12
- Primary Topic
- Turkic and Altaic Linguistics
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00