QISHLOQ XO‘JALIGIDA INNOVATSION-INVESTITSION QO‘LLABQUVVATLASHNING «YASHIL IQTISODIYOT» RIVOJLANISHIDAGI O‘RNI

Maqolada qishloq xo‘jaligini innovatsion-investitsion qo‘llab-quvvatlash vositalari «yashil iqtisodiyot» maqsadlari bilan qay darajada bog‘langani O‘zbekiston misolida o‘rganilgan. Tadqiqotdan maqsad davlat hisobidan moliyalashtirilayotgan agrar fan natijalari qaysi xo‘jalik toifalariga yetib borayotganini baholash va ularni tomorqa xo‘jaliklariga yetkazish mexanizmini takomillashtirish yo‘llarini asoslashdir. Tadqiqotda 2019-2026-yillarda qabul qilingan strategik hujjatlar, Milliy statistika qo‘mitasining 2025-yil yakunlari bo‘yicha ma’lumotlari, Qishloq xo‘jaligi vazirligi tizimidagi ilmiy muassasalar hisobotlari va xalqaro tashkilotlar tadqiqotlari tahlil qilindi. Normativ-huquqiy tahlil, statistik guruhlash, qiyosiy tahlil va rasmiy tajriba natijalari bilan solishtirish usullaridan foydalanildi. Davlat ilmiy dasturlari loyihalari soni 2020-yildagi 135 tadan 2024-yilda 61 taga qisqargan, ularning qiymati 42,3 mlrd so‘mdan 34,2 mlrd so‘mga tushgan. Shu bilan birga, 2024-yilda sabzavot ekinlarining 12 ta yangi navi yaratilgan, 2025-yilda g‘alla hosildorligi gektariga 85 sentnerga yetgan. Qishloq xo‘jaligi mahsulotining 62,3 foizi, jumladan kartoshkaning 67,5 va sabzavotning 58,0 foizi dehqon va tomorqa xo‘jaliklarida yetishtirilmoqda. Ilmiy natijalarni bevosita xonadonlarga olib boruvchi «xonadonbay» mexanizmi esa hozircha 612 ta xonadonni qamrab olgan. Maqolada bu mexanizmni chorvachilik, asalarichilik va yem-xashak yo‘nalishlari bilan kengaytirish, olim va xonadon egasi o‘rtasida yozma shartnoma tuzish hamda natijalarni ochiq e’lon qilish taklif etilgan. Farg‘ona vodiysi uchun 10 sotixli tomorqaning namunaviy modeli tuzilgan; uning yiliga kamida 90 mln so‘m daromad bera olishi haqidagi baho rasmiy tajribalarda qayd etilgan 60-90 mln so‘mlik ko‘rsatkichlarga mos keladi. Beda maydonlarini kengaytirish yem-xashak tanqisligini yumshatish yo‘li sifatida asoslangan. Tadqiqot ikkilamchi ma’lumotlarga tayanadi. «Yashil iqtisodiyot» maqsadlariga erishish uchun davlat ko‘magini mahsulotning asosiy qismini yetishtirayotgan kichik xo‘jaliklarga ham yo‘naltirish kerak, degan xulosaga kelingan.

Authors

Publication Details

Journal
Innovations in Science and Technologies
Published
2026-11-12
Primary Topic
Business and Economic Development
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
NOV
article

QISHLOQ XO‘JALIGIDA INNOVATSION-INVESTITSION QO‘LLABQUVVATLASHNING «YASHIL IQTISODIYOT» RIVOJLANISHIDAGI O‘RNI

Raximaxon Botirova
Innovations in Science and Technologies
Business and Economic Development
article

QISHLOQ XO‘JALIGIDA INNOVATSION-INVESTITSION QO‘LLABQUVVATLASHNING «YASHIL IQTISODIYOT» RIVOJLANISHIDAGI O‘RNI

Raximaxon Botirova
article en

Abstract

Maqolada qishloq xo‘jaligini innovatsion-investitsion qo‘llab-quvvatlash vositalari «yashil iqtisodiyot» maqsadlari bilan qay darajada bog‘langani O‘zbekiston misolida o‘rganilgan. Tadqiqotdan maqsad davlat hisobidan moliyalashtirilayotgan agrar fan natijalari qaysi xo‘jalik toifalariga yetib borayotganini baholash va ularni tomorqa xo‘jaliklariga yetkazish mexanizmini takomillashtirish yo‘llarini asoslashdir. Tadqiqotda 2019-2026-yillarda qabul qilingan strategik hujjatlar, Milliy statistika qo‘mitasining 2025-yil yakunlari bo‘yicha ma’lumotlari, Qishloq xo‘jaligi vazirligi tizimidagi ilmiy muassasalar hisobotlari va xalqaro tashkilotlar tadqiqotlari tahlil qilindi. Normativ-huquqiy tahlil, statistik guruhlash, qiyosiy tahlil va rasmiy tajriba natijalari bilan solishtirish usullaridan foydalanildi. Davlat ilmiy dasturlari loyihalari soni 2020-yildagi 135 tadan 2024-yilda 61 taga qisqargan, ularning qiymati 42,3 mlrd so‘mdan 34,2 mlrd so‘mga tushgan. Shu bilan birga, 2024-yilda sabzavot ekinlarining 12 ta yangi navi yaratilgan, 2025-yilda g‘alla hosildorligi gektariga 85 sentnerga yetgan. Qishloq xo‘jaligi mahsulotining 62,3 foizi, jumladan kartoshkaning 67,5 va sabzavotning 58,0 foizi dehqon va tomorqa xo‘jaliklarida yetishtirilmoqda. Ilmiy natijalarni bevosita xonadonlarga olib boruvchi «xonadonbay» mexanizmi esa hozircha 612 ta xonadonni qamrab olgan. Maqolada bu mexanizmni chorvachilik, asalarichilik va yem-xashak yo‘nalishlari bilan kengaytirish, olim va xonadon egasi o‘rtasida yozma shartnoma tuzish hamda natijalarni ochiq e’lon qilish taklif etilgan. Farg‘ona vodiysi uchun 10 sotixli tomorqaning namunaviy modeli tuzilgan; uning yiliga kamida 90 mln so‘m daromad bera olishi haqidagi baho rasmiy tajribalarda qayd etilgan 60-90 mln so‘mlik ko‘rsatkichlarga mos keladi. Beda maydonlarini kengaytirish yem-xashak tanqisligini yumshatish yo‘li sifatida asoslangan. Tadqiqot ikkilamchi ma’lumotlarga tayanadi. «Yashil iqtisodiyot» maqsadlariga erishish uchun davlat ko‘magini mahsulotning asosiy qismini yetishtirayotgan kichik xo‘jaliklarga ham yo‘naltirish kerak, degan xulosaga kelingan.

Innovations in Science and Technologies
Business and Economic Development
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.

Laika access coming soon