Asudə vaxt fəaliyyətlərinin autizmli uşaqların valideynlərinə təsiri

Bu tədqiqatın məqsədi autizmli uşaqları olan valideynlərin istirahət və əyləncə fəaliyyətlərində iştirak edib-etməmələrinə əsasən onların ümidsizlik səviyyələrini araşdırmaqdır. Tədqiqata 2017-2018-ci tədris ilində İzmit bölgəsindəki autizm məktəblərində təhsil alan uşaqların valideynləri olan 84 könüllü (66 qadın və 16 kişi) cəlb edilmişdir. Məlumatların toplanması üçün ilkin olaraq 1974-cü ildə Bek (Beck), Lester (Lester) və Treksler (Trexler) tərəfindən hazırlanmış, daha sonra isə Seber (1991) tərəfindən ölkəmiz əhalisi üçün etibarlılığı və yararlılığı təsdiqlənmiş Bek Ümidsizlik Şkalasından (BHS) istifadə edilmişdir. Bundan əlavə, tədqiqatçılar tərəfindən hazırlanmış 7 bənddən ibarət məlumat anketindən istifadə olunmuşdur. Toplanmış məlumatlar SPSS statistik proqram təminatı vasitəsilə təhlil edilmişdir. Məlumatların normal paylanmaya uyğun olub-olmadığını müəyyən etmək məqsədilə histogram qrafikləri, eləcə də asimmetriya (skewness) və eksses (kurtosis) göstəriciləri nəzərdən keçirilmişdir. Təhlil nəticəsində məlumat dəstində həddindən artıq kənar (outlier) dəyərlərin olmadığı, bütün dəyişənlər üzrə asimmetriya və eksses göstəricilərinin -2 ilə +2 aralığında dəyişdiyi və bununla da məlumatların normal paylanmaya malik olduğu müəyyən edilmişdir. Statistik təhlil üçün təsviri statistika, müstəqil nümunələr üçün t-testi və ANOVA metodlarından istifadə edilmişdir. Nəticələr valideynlərin cinsi və idmanla bağlı istirahət fəaliyyətlərində iştirak səviyyəsi ilə əlaqədar statistik cəhətdən əhəmiyyətli fərqlərin olduğunu göstərmişdir (p < 0,05). Bununla belə, təhlil valideynlərin iqtisadi vəziyyəti ilə onların ümidsizlik səviyyələri arasında statistik cəhətdən əhəmiyyətli bir əlaqənin olmadığını aşkar etmişdir (p > 0,05).

Authors

Institutions

Publication Details

Published
2026-11-12
DOI
https://doi.org/10.28942/snsa.v8i4y2026.867
Primary Topic
Family and Disability Support Research
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
NOV
article

Asudə vaxt fəaliyyətlərinin autizmli uşaqların valideynlərinə təsiri

Nurzhan Kaliyev, Mereke Sembek, Beynazar Baetov, Nurşat Sarıbay et al.
Family and Disability Support Research
article

Asudə vaxt fəaliyyətlərinin autizmli uşaqların valideynlərinə təsiri

Nurzhan Kaliyev, Mereke Sembek, Beynazar Baetov, Nurşat Sarıbay, Rollan Narikbai, Arman Köyşibayev
article en

Abstract

Bu tədqiqatın məqsədi autizmli uşaqları olan valideynlərin istirahət və əyləncə fəaliyyətlərində iştirak edib-etməmələrinə əsasən onların ümidsizlik səviyyələrini araşdırmaqdır. Tədqiqata 2017-2018-ci tədris ilində İzmit bölgəsindəki autizm məktəblərində təhsil alan uşaqların valideynləri olan 84 könüllü (66 qadın və 16 kişi) cəlb edilmişdir. Məlumatların toplanması üçün ilkin olaraq 1974-cü ildə Bek (Beck), Lester (Lester) və Treksler (Trexler) tərəfindən hazırlanmış, daha sonra isə Seber (1991) tərəfindən ölkəmiz əhalisi üçün etibarlılığı və yararlılığı təsdiqlənmiş Bek Ümidsizlik Şkalasından (BHS) istifadə edilmişdir. Bundan əlavə, tədqiqatçılar tərəfindən hazırlanmış 7 bənddən ibarət məlumat anketindən istifadə olunmuşdur. Toplanmış məlumatlar SPSS statistik proqram təminatı vasitəsilə təhlil edilmişdir. Məlumatların normal paylanmaya uyğun olub-olmadığını müəyyən etmək məqsədilə histogram qrafikləri, eləcə də asimmetriya (skewness) və eksses (kurtosis) göstəriciləri nəzərdən keçirilmişdir. Təhlil nəticəsində məlumat dəstində həddindən artıq kənar (outlier) dəyərlərin olmadığı, bütün dəyişənlər üzrə asimmetriya və eksses göstəricilərinin -2 ilə +2 aralığında dəyişdiyi və bununla da məlumatların normal paylanmaya malik olduğu müəyyən edilmişdir. Statistik təhlil üçün təsviri statistika, müstəqil nümunələr üçün t-testi və ANOVA metodlarından istifadə edilmişdir. Nəticələr valideynlərin cinsi və idmanla bağlı istirahət fəaliyyətlərində iştirak səviyyəsi ilə əlaqədar statistik cəhətdən əhəmiyyətli fərqlərin olduğunu göstərmişdir (p < 0,05). Bununla belə, təhlil valideynlərin iqtisadi vəziyyəti ilə onların ümidsizlik səviyyələri arasında statistik cəhətdən əhəmiyyətli bir əlaqənin olmadığını aşkar etmişdir (p > 0,05).

Vol. 8(4)
Ahmet Yesevi University (KZ)
Good health and well-being
Family and Disability Support Research
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.

Laika access coming soon