MA’RIFAT, ISLOHOT VA MILLIY ÖZLIK: IKKI UYĞONIŞ HARAKATINING QIYOSIY TAHLILI (ARAB NAHDASI VA JADIDCHILIK MISOLIDA)

Mazkur maqolada XIX asrda arab dunyosida şakllangan “Arab Nahdasi” hamda XIX asr oxiri – XX asr boşlarida Turkistonda rivojlangan jadidçilik harakatining özaro umumiy va farqli jihatlari qiyosiy-tahliliy yondaşuv asosida yoritiladi. Har ikki harakatning yuzaga kelişiga ta’sir körsatgan tarixiy, ijtimoiy va madaniy omillar, şuningdek, ularning jamiyatni isloh qilişga qaratilgan maqsadlari tahlil qilinadi. Xususan, ta’lim tizimini yangilaş, xalqning ilmiy-ma’rifiy saviyasini oşiriş, matbuot va adabiyotni rivojlantiriş, milliy özlikni anglaş hamda madaniy merosni zamonaviy taraqqiyot talablari bilan uyğunlaştiriş masalalariga e’tibor qaratiladi. Şu bilan birga, Arab Nahdasining til, adabiyot va intellektual tafakkur rivojidagi örni Turkiston jadidçiligining yangi usul maktablari, milliy uyğoniş va mustamlakaçilik şaroitidagi islohotçilik faoliyati bilan qiyoslanadi. Tadqiqot natijasida mazkur harakatlarning ma’rifat va ijtimoiy yangilanişga intiliş jihatidan muştarakligi, biroq tarixiy şaroiti, faoliyat hududi va siyosiy maqsadlari bilan farqlanişi asoslab beriladi.