Ergonomi ve Cerrahi Hemşireliği: Karşılaşılan Riskler, Müdahaleler ve Literatürün Genel Görünümü

Amaç: Bu kapsam derlemesi, ameliyathane hemşirelerinde ergonomik risk faktörlerini, bu risklerin kasiskelet sistemi (KİS) üzerindeki etkilerini ve riskleri azaltmaya yönelik müdahale yaklaşımlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, kapsam derlemesi (scoping review) yaklaşımıyla gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda, 2000–2024 yılları arasında yayımlanan makaleler Scopus, MEDLINE/PubMed ve Web of Science veri tabanlarında sistematik olarak taranmıştır. Arama stratejisi, anahtar kelimeler ve alan sınırlayıcılar kullanılarak şeffaf ve tekrarlanabilir bir şekilde tanımlanmıştır. Dahil edilme kriterlerini karşılayan 12 özgün araştırma makalesinin bulguları tematik analiz yöntemiyle sentezlenmiştir. Bulgular: Bulgular dört ana tema altında yapılandırılmıştır: fiziksel ergonomik riskler ve kas-iskelet sistemi problemleri, çevresel ve organizasyonel faktörler, ergonomi temelli eğitim programları ve davranışsal müdahaleler ile ekipman, iş istasyonu ve görev tasarımına yönelik sistemsel yaklaşımlar. Literatür, ameliyathane hemşirelerinde özellikle boyun, bel ve omuz bölgelerinde kas-iskelet sistemi şikayetlerinin yaygın olduğunu ve bunun uzun süreli statik postürler, ağır ekipman kullanımı ve yetersiz ergonomik koşullarla ilişkili olduğunu göstermektedir. Eğitim temelli müdahalelerin kısa vadede olumlu etkiler sağladığı, ancak kalıcılığın sistem düzeyinde düzenlemelerle desteklenmesi gerektiği; ekipman ve iş istasyonu tasarımının optimize edilmesinin ise fiziksel yükü ve postüral zorlanmayı azalttığı bildirilmiştir. Sonuç: Ameliyathane hemşireliği ergonomik açıdan yüksek riskli bir çalışma alanıdır. Bulgular, ergonomik risklerin yalnızca bireysel eğitimlerle değil, sistem tasarımı, ekipman yerleşimi ve organizasyonel düzenlemeleri içeren bütüncül yaklaşımlarla azaltılabileceğini göstermektedir.