Adolesanlarda Obezite ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Arasındaki İlişki: Kesitsel Bir Çalışma

Amaç: Bu çalışmada, lise çağındaki öğrenciler arasında obezite sıklığının belirlenmesi ve obezite ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Kesitsel-tanımlayıcı tipteki bu çalışmaya toplam 344 lise öğrencisi dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulan sosyodemografik veri formu ile Walker ve arkadaşları tarafından geliştirilen, Türkçe geçerlilik-güvenirliği yapılmış 48 maddelik “Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II” (SYBD-II) kullanılmıştır. Öğrencilerin boy, kilo, bel çevresi ve orta kol çevresi ölçümleri standart teknikle alınmış, vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanarak Dünya Sağlık Örgütü, CDC ve Uluslararası Obezite Görev Gücü kriterlerine göre sınıflandırılmıştır. Veriler SPSS programında; kategorik değişkenler için Ki-kare, sürekli değişkenler için Pearson korelasyon, iki grup karşılaştırmasında bağımsız örneklemler t testi, ikiden fazla grup karşılaştırmasında ise ANOVA kullanılarak analiz edilmiştir.Bulgular: Öğrencilerin %15.8’i fazla kilolu, %13.5’i obez olarak sınıflandırılmıştır (toplam %29.3). Obez öğrencilerin ailesinde kilolu birey bulunma oranı (%80.4) genel örnekleme göre belirgin şekilde yüksek bulunmuştur. Ailede kilolu birey (p=0.0001) ve kronik hastalık varlığı (p=0.0001) ile okul başarı düzeyi (p=0.027) obezite ile anlamlı ilişkili bulunurken, ekranda geçirilen süre ile obezite arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. SYBD Ölçeği genel puan ortalaması 2.43±0.37 olup, en yüksek puan kişilerarası destek (2.83), en düşük puan ise sağlık sorumluluğu (1.97) alt boyutunda elde edilmiştir. Beslenme, egzersiz ve kendini geliştirme alt boyutları ile genel SYBD puanının VKİ ile zayıf düzeyde de olsa pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğu bulunmuştur (p<0.05). Ölçeğin genel Cronbach’s Alpha katsayısı 0.891 olarak hesaplanmıştır.Sonuç: Lise çağı öğrencilerinde obezite sıklığı literatürle uyumlu şekilde yüksek bulunmuş olup, obezite aile öyküsü ve akademik başarı ile ilişkili bulunmuştur. Öğrencilerin sağlık sorumluluğu davranışlarının diğer alt boyutlara kıyasla daha düşük düzeyde kalması, bu yaş grubuna yönelik okul temelli sağlık eğitimi programlarının önemine işaret etmektedir.