RAQAMLI AKTIVLAR VOLATILLIGINING STATISTIK VA EHTIMOLLIK MODELLARI

Raqamli aktivlar riskini baholashdagi asosiy muammo daromadlilik dispersiyasining vaqt bo'yicha o'zgarishi va ekstremal yo'qotishlarning normal taqsimotga nisbatan yuqori ehtimolligidir. Maqolaning maqsadi Bitcoin va Ethereum volatilligini baholash uchun statistik diagnostika, shartli geteroskedastiklik va dum riskini yagona metodologik tizimga birlashtirishdan iborat. Tadqiqot dizayni 2021–2026-yillardagi kunlik narxlar asosida logarifmik daromadlilikni hisoblash, deskriptiv statistika, stasionarlik va ARCH effektlarini tekshirishni nazarda tutadi. GARCH va EGARCH modellari normal hamda Student-t innovatsiyalari ostida taqqoslanadi. Risk Value at Risk va Expected Shortfall orqali, prognoz sifati esa tanlanmadan tashqari xatolar va qamrov testlari yordamida baholanadi. Adabiyotlar sintezi og'ir dumlarni hisobga olish zarurligini tasdiqlaydi, biroq murakkab yoki asimmetrik modelning universal ustunligini qo'llab-quvvatlamaydi. Taklif etilayotgan metodologik hissa model murakkabligini emas, risk prognozining kalibrlanishini tanlov mezoniga aylantirishdir. Keltirilgan sonlar nashr etilgan tadqiqotlarga tegishli bo'lib, yangi davr uchun original baholar sifatida talqin qilinmaydi. Natijalar investitsiya limitlari, kapital buferlari va stress-testlarni loyihalash uchun tekshiriladigan tadqiqot asosini yaratadi.