SANOAT VA FAVQULODDA VAZIYATLAR XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHDA ZAMONAVIY MUHANDISLIK-TEXNIK YECHIMLAR VA ULARNI O‘QUV JARAYONIGA JORIY ETISH

Maqolada sanoat obyektlarida va texnogen favqulodda vaziyatlarda xavfsizlikni ta’minlashga xizmat qiluvchi zamonaviy muhandislik-texnik yechimlar hamda ularni texnik ta’lim jarayoniga joriy etish yo‘llari tahlil qilingan. Tadqiqot me’yoriy-huquqiy hujjatlar, xalqaro tavsiyalar va so‘nggi yillardagi ilmiy nashrlarni qiyosiy o‘rganishga, xavfni miqdoriy baholash va muhandislik hisob-kitoblariga asoslangan. Gaz, tutun, harorat va chang datchiklari, mantiqiy boshqaruv qurilmalari, avtomatik himoya va ogohlantirish vositalari hamda raqamli monitoring tizimlari vazifasiga ko‘ra tasniflangan. To‘qimachilik va yengil sanoat korxonalari misolida xavf ko‘rsatkichi va zararli moddalarni suyultirish uchun zarur havo almashinuvini hisoblash namunalari keltirilgan, barcha kattaliklar Xalqaro birliklar sistemasi (SI) bo‘yicha tekshirilgan. Ilmiy yangilik sifatida muhandislik-texnik xavfsizlik tizimining qatlamlarini o‘quv bosqichlariga bog‘lovchi va o‘quv modullarini xavf ko‘rsatkichi asosida ustuvorlashtiruvchi model taklif etilgan. Yechimlarning afzalliklari va kamchiliklari xolis baholanib, oliy ta’lim muassasalari, kollejlar va korxonalar uchun amalda qo‘llash mumkin bo‘lgan tavsiyalar ishlab chiqilgan. Taklif etilgan model texnika oliy ta’lim muassasalari va kollejlarida «Sanoat xavfsizligi» fanini o‘qitishda, korxonalarda esa xodimlarni tayyorlash va attestatsiyadan o‘tkazishda qo‘llanishi mumkin. Natijalar xavfsizlik bo‘yicha mutaxassislar tayyorlashda ta’limni ishlab chiqarish bilan uzviy bog‘lashga xizmat qiladi.