FUEL-MIX SUBSTITUTION VERSUS SCALE: AN LMDI DECOMPOSITION OF FOSSIL GENERATION GROWTH IN UZBEKISTAN'S POWER SECTOR, 2011–2025
This study applies the LMDI method to analyze changes in gas- and coal-based electricity generation in Uzbekistan over the period 2011–2025. The overall change is decomposed into two main factors: growth in electricity generation volume and diversification of the energy mix associated with the expanding role of renewable energy sources. Calculations based on annual data show that growth in generation volume alone would have increased gas- and coalbased electricity generation by 4.17 billion kWh. At the same time, diversification of the energy mix generated a structural effect of 9.87 billion kWh, resulting in a 5.70 billion kWh reallocation in gas- and coal-based generation while overall electricity demand continued to grow. The structural effect remained relatively limited before 2019, whereas its importance increased substantially after 2023 alongside the expansion of solar and wind power capacity. This development reflects the gradual diversification of Uzbekistan's electricity sector and the growing contribution of renewable energy sources to the national generation mix. While growth in total generation remains an important driver of electricity-sector change in many countries, Uzbekistan demonstrates an increasingly active process of energy-mix transformation and expansion of alternative generation sources. The results indicate that, alongside continued growth in electricity demand, Uzbekistan's power sector is undergoing a gradual structural transformation characterized by an increasing role of renewable energy and a more diversified generation portfolio. RU В данном исследовании метод LMDI применяется для анализа изменений в структуре производства электроэнергии на основе газа и угля в Узбекистане за период 2011–2025 гг. Общее изменение декомпозируется на два основных фактора: рост объёма производства электроэнергии и диверсификацию энергетического баланса, связанную с расширением роли возобновляемых источников энергии. Расчёты на основе годовых данных показывают, что рост объёма генерации сам по себе обеспечил бы увеличение производства электроэнергии на основе газа и угля на 4,17 млрд кВт·ч. В то же время диверсификация структуры энергоресурсов сформировала структурный эффект в размере 9,87 млрд кВт·ч, что обусловило перераспределение объёма газовой и угольной генерации на 5,70 млрд кВт·ч при продолжающемся росте общего спроса на электроэнергию. До 2019 года структурный эффект оставался относительно ограниченным, однако после 2023 года его значение существенно возросло на фоне расширения мощностей солнечной и ветровой энергетики. Данная тенденция отражает последовательную диверсификацию электроэнергетического сектора Узбекистана и возрастающую роль возобновляемых источников энергии в национальной структуре генерации. В то время как во многих странах рост общего объёма производства электроэнергии остаётся одним из важных факторов изменений в отрасли, опыт Узбекистана демонстрирует активное развитие процессов трансформации энергетического баланса и расширения альтернативных источников генерации. Полученные результаты показывают, что наряду с устойчивым ростом спроса на электроэнергию в Узбекистане происходит постепенная структурная трансформация энергетического сектора, сопровождаемая укреплением роли возобновляемых источников энергии и дальнейшей диверсификацией генерации. UZ Mazkur tadqiqotda 2011–2025-yillar davomida Oʻzbekistonda gaz va koʻmir asosida elektr energiyasi ishlab chiqarish tarkibidagi oʻzgarishlarni tahlil qilish uchun LMDI usuli qoʻllanildi. Umumiy oʻzgarish ikki asosiy omilga ajratildi: elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmining oʻsishi hamda qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ulushi ortishi bilan bogʻliq energiya tarkibining diversifikatsiyalashuvi. Yillik ma'lumotlar asosidagi hisob-kitoblar shuni koʻrsatdiki, ishlab chiqarish hajmining oʻsishi gaz va koʻmir asosidagi elektr energiyasi ishlab chiqarishga 4,17 mlrd kVt·soat miqdorida ijobiy hajm ta'sirini shakllantirgan boʻlar edi. Shu bilan birga, energiya tarkibining qayta tiklanuvchi manbalar hisobiga diversifikatsiyalashuvi 9,87 mlrd kVt·soat miqdoridagi tarkibiy ta'sirni yuzaga keltirib, elektr energiyasiga talab izchil oʻsib borayotgan sharoitda gaz va koʻmir asosidagi generatsiya hajmining 5,70 mlrd kVt·soatga tarkibiy qayta taqsimlanishiga olib kelgan. 2019-yilgacha mazkur tarkibiy ta'sir nisbatan cheklangan boʻlgan boʻlsa, 2023-yildan keyin quyosh va shamol energetikasi quvvatlarining kengayishi natijasida uning ahamiyati sezilarli darajada ortgan. Bu holat Oʻzbekistonda elektr energetikasi tarkibining bosqichma-bosqich diversifikatsiyalanib, qayta tiklanuvchi energiya manbalarining roli mustahkamlanayotganini koʻrsatadi. Koʻpgina mamlakatlarda elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmining oʻsishi generatsiyadagi oʻzgarishlarning asosiy omillaridan biri boʻlib qolayotgan boʻlsa, Oʻzbekiston tajribasi energiya tarkibini diversifikatsiya qilish va yangi generatsiya manbalarini kengaytirish jarayonining faol kechayotganini namoyon etadi. Tadqiqot natijalari mamlakatda elektr energiyasiga boʻlgan talabning oʻsishi bilan bir vaqtda energiya manbalari tarkibining qayta tiklanuvchi energiya foydasiga bosqichma-bosqich transformatsiyalanayotganini koʻrsatadi.
Authors
- Фарангиз Муслимова (ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7579-6830)
Institutions
- Tashkent State University of Economics (UZ)
Publication Details
- Journal
- Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
- Published
- 2026-11-01
- DOI
- https://doi.org/10.5281/zenodo.23854612
- Primary Topic
- Renewable energy and sustainable power systems
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00