KICHIK BIZNES SUBYEKTLARIDA MOLIYAVIY SAVODXONLIK VA HISOB YURITISH SIFATINING OʻZARO BOGʻLIQLIGI

Kichik biznesda moliyaviy savodxonlikning yetarli darajada shakllanmagani hujjatlarni rasmiylashtirish, moliyaviy nisbatlarni tahlil qilish va hisob ma'lumotlaridan boshqaruv qarorlarida foydalanish sifatini pasaytiradi. Tadqiqotning maqsadi moliyaviy bilimlar bilan hisob yuritish sifati oʻrtasidagi bogʻliqlikni oʻlchash hamda uning korxona yoshi, buxgalteriya dasturidan foydalanish va daromadlar tengsizligi bilan birgalikdagi ta'sirini aniqlashdan iborat. Koʻndalang kesimli soʻrovnoma natijalari asosida N=176 ta kichik biznes subyekti ma'lumotlari tavsifiy statistika, korrelyatsiya tahlili va koʻp oʻzgaruvchili OLS regressiyasi orqali qayta ishlandi. Moliyaviy savodxonlik indeksi uchun M=63,8, SD=12,4, diapazon 31,0–91,0, hisob yuritish sifati indeksi uchun M=68,4, SD=11,7, diapazon 35,0–94,0 qayd etildi. Inflyatsiya haqidagi bilim M=61,2, SD=16,1, diapazon 20,0–100,0; moliyaviy nisbatlar tahlili M=59,7, SD=15,3, diapazon 18,0–96,0; MHXS boʻyicha xabardorlik esa M=42,6, SD=19,8, diapazon 0,0–100,0 boʻldi. Moliyaviy savodxonlikning regressiya koeffitsiyenti β=0,487, SE=0,071, t=6,86, p=0,001, modelning R²=0,392 boʻldi; korrelyatsiya r=0,614 ni tashkil etdi. Korxona yoshi β=0,119, SE=0,048, t=2,48, p=0,014; buxgalteriya dasturidan foydalanish β=0,231, SE=0,082, t=2,82, p=0,005; daromadlar tengsizligi β=−0,086, SE=0,039, t=−2,21, p=0,028 bilan baholandi. Natijalar moliyaviy savodxonlik oshishi hisob yuritish sifatining yaxshilanishi bilan bogʻliqligini koʻrsatadi. Ilmiy hissa oʻzgaruvchilarni birlashtirgan regressiya modelida moliyaviy bilimlarning mustaqil rolini ajratib koʻrsatishdan iborat boʻlib, natija rahbarlar, buxgalterlar va auditorlar uchun nazorat chek-listlarini takomillashtirishga asos beradi.