Progranulin: A novel biomarker at the intersection of inflammation, obesity, and metabolic syndrome

Progranülin (PGRN), GRN geni tarafından kodlanan 593 amino asitlik, sisteince zengin bir sekretuar glikoproteindir. Başlangıçta nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili olarak incelenen PGRN, son on yılda geniş metabolik öneme sahip çok fonksiyonlu bir adipokin olarak kabul görmüştür. Protein, tümör nekroz faktör reseptörlerine (TNFR1 ve TNFR2) bağlanarak TNF-α aracılığı ile NF-κB ve PI3K/Akt yolakları üzerinden gerçekleşen inflamatuvar sinyal iletimini bloke eder. Tam uzunluktaki PGRN anti-inflamatuvar özellik gösterirken, proteolitik parçalanma ürünleri olan granülin peptitleri pro-inflamatuvar etki gösterir. Bu fonksiyonel ikili yapı, hem ölçümü hem de yorumlamayı zorlaştırmaktadır. Dolaşımdaki PGRN düzeyleri obezitede yükselmiş olup vücut kütle indeksi, insülin direnci, trigliseritler ve C-reaktif protein ile pozitif korelasyon göstermektedir. Mekanistik çalışmalar, PGRN’ın IL-6/STAT3 bağımlı IRS-1 fosforilasyonunu bozarak insülin direncini tetiklediğini ortaya koymuştur. Klinik çalışmalar PGRN’ın tip 2 diyabet, polikistik over sendromu, alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı ve kardiyovasküler patoloji ile ilişkisini göstermiştir. Diyet müdahaleleri ve bariatrik cerrahi PGRN düzeylerini düşürebilmektedir. Atsttrin, mühendislik ürünü bir PGRN türevi olarak preklinik çalışmalarda umut verici sonuçlar göstermektedir. Bu derleme, PGRN biyolojisi, inflamatuvar sinyal mekanizmaları, metabolik rolleri, beslenme modülasyonu ve terapotik potansiyelini, mevcut kanıtları sınırlayan metodolojik kısıtlamalara dikkat çekerek sentezlemektedir. Anahtar Kelimeler: Progranülin; adipokin; inflamasyon; obezite; metabolik sendrom; insülin direnci