İklim Duyarlı Yerleşme Bağlamında Bina Yönlenişlerinin Değerlendirilmesi ve Peyzaj Tabanlı Çözüm Önerileri: Antalya-Kültür Mahallesi Örneği

Küresel iklim değişikliği ve artan enerji tüketimi, sıcak iklim bölgelerinde iklim duyarlı yerleşme yaklaşımlarının önemini artırmaktadır. Çalışmada, Akdeniz iklim kuşağında yer alan Antalya kent merkezindeki Kültür Mahallesi’nde bina yönlenişlerinin iklim duyarlı yerleşme yaklaşımı çerçevesinde değerlendirilmesi ve elde edilen bulgular doğrultusunda mevcut yapılaşma dokusuna yönelik peyzaj tabanlı çözüm önerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, Google Earth görüntüleri altlık olarak kullanılarak mevcut binalar dijitalleştirilmiş ve binaların uzun kenarlarının güney yönüyle yaptığı açı değerleri AutoCAD ortamında belirlenmiştir. Elde edilen açı değerleri literatüre dayalı olarak sınıflandırılmış, NDVI tabanlı yeşil alan varlığı ve saha gözlemleriyle mevcut parsel kullanımı ve peyzaj düzenlemeleri değerlendirilmiştir. Bulgular, binaların %14,8’inin optimum, %30’unun kabul edilebilir ve %55,2’sinin uygun olmayan yönlenişe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca mahalle ve bina ölçeğinde yeşil alan varlığının da sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, araştırma alanındaki yapıların büyük bölümünün yönlenişinin iklim duyarlı yerleşme bağlamında uygun olmadığını, bu yönlenişe bağlı dezavantajların azaltılmasında peyzaj tasarımının tamamlayıcı bir araç olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymuştur. Bundan sonraki yapılaşmalarda, yaz mevsiminde güneş yüklerini kontrol altına almak ve kış mevsiminde pasif güneş enerjisi kazançlarını artırmak amacıyla binaların uygun yönlenişe göre konumlandırılması ve mimari tasarım ile peyzaj tasarımının bütüncül bir yaklaşımla ele alınması önerilmektedir.