Çin Kaynaklarına Göre Yuan Hanedanı ile İlhanlı Devleti Arasındaki Diplomatik ve Ekonomik İlişkiler

Cengiz Han ile başlayan cihan hâkimiyeti anlayışı halefleri tarafından sürdürüldü ve 1253 yılında Mengü Kağan’ın kararıyla Kubilay doğuya (Çin’e), Hülagu ise batıya (İran’a) gönderildi. Bu süreçte Çin’de Yuan Hanedanı, İran’da ise İlhanlı Devleti kuruldu. Coğrafi uzaklığa rağmen iki devlet arasındaki ilişkiler kuruluşlarından yıkılışlarına kadar devam etti ve başlangıçta metbuluk-tâbilik esasına dayanan ilişkiler, Gazan Han’ın 1295’te tahta çıkmasıyla zayıflayarak elçilik heyetleri aracılığıyla yürütülen haraç-hediye temelli diplomasiye dönüştü. Bu çalışma, Yuan Hanedanı ile İlhanlı Devleti arasındaki ilişkileri Çin hanedan tarihleri temelinde sistematik ve karşılaştırmalı biçimde incelemektedir. İlhanlı hükümdarlarının Çin kaynaklarında nasıl konumlandırıldığını, unvan, mühür, vergi tahsisi ve elçilik uygulamaları üzerinden incelenerek ilişkilerin çok katmanlı yapısını ortaya koymaktadır. Bu kapsamda münasebetler yalnızca diplomatik temaslar çerçevesinde değil, imparatorluk içi idari koordinasyon, elçilik faaliyetleri, ekonomik tahsis mekanizmaları ve personel hareketliliği boyutlarıyla değerlendirilmektedir.