Obezite yönetiminde probiyotiklerin rolü: güncel kanıtlar ve gelecek perspektifler

Obezite, genetik, çevresel, davranışsal ve biyolojik faktörlerin etkileşimi sonucu gelişen kompleks bir metabolik hastalıktır. Son yıllarda bağırsak mikrobiyotasının enerji homeostazı, inflamasyon, bağırsak bariyer bütünlüğü ve metabolik düzenleme üzerindeki rolünün ortaya konmasıyla birlikte, probiyotiklerin obezite yönetimindeki potansiyel etkileri önem kazanmıştır. Bu derlemenin amacı, probiyotik takviyelerinin obezite yönetimindeki etkilerini güncel bilimsel kanıtlar doğrultusunda değerlendirmektir. Bu kapsamda probiyotiklerin vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi ve yağ kütlesi ile glikoz metabolizması, insülin direnci, lipid profili ve inflamatuvar belirteçler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca kısa zincirli yağ asidi üretimi, bağırsak bariyer fonksiyonu, metabolik endotoksemi, inflamasyon ve iştah düzenleyici hormonlar üzerindeki olası etki mekanizmaları ele alınmıştır. Suş farklılıkları, doz, müdahale süresi ve bireysel mikrobiyota özelliklerinin tedavi sonuçlarına etkisi de değerlendirilmiştir. Mevcut bulgular, bazı probiyotik suşlarının vücut ağırlığı, yağ kütlesi ve metabolik göstergeler üzerinde sınırlı iyileşmeler sağlayabileceğini düşündürmektedir. Ancak çalışma tasarımları, kullanılan suş ve dozlar, müdahale süreleri ve katılımcı özellikleri bakımından belirgin heterojenlik bulunmakta; antropometrik etkiler genellikle küçük ve çalışmalar arasında tutarsız kalmaktadır. Bu nedenle probiyotiklerin rutin obezite tedavisindeki rolü henüz kesinleşmemiştir. Daha geniş örneklemli, uzun süreli ve standardize randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Gastrointestinal mikrobiyom, inflamasyon, metabolik sendrom, obezite, probiyotikler.