YARIMO‘TKAZGICH KVANT NUQTALARIDAGI ELEKTRON HOLATLAR VA OPTIK XUSUSIYATLARNING NAZARIY TAHLILI

Maqolada yarimo‘tkazgich kvant nuqtalaridagi elektron holatlar va optik javobning o‘lcham, material parametrlari hamda sirt holatlariga bog‘liqligi nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Kvant nuqta uch o‘lchamda tashuvchilarni cheklovchi nol o‘lchamli geterotuzilma sifatida qaraladi; bunday cheklanish uzluksiz zonalar o‘rniga diskret sathlarning shakllanishiga olib keladi. Effektiv massa yaqinlashuvi va eksiton Kulon tuzatmasiga tayangan hisobiy sxema CdSe-tipidagi sferik nuqtalar uchun qo‘llanildi. Radius 2,0 nm dan 4,0 nm gacha oshganda optik o‘tish energiyasi 2,54 eV dan 1,91 eV gacha kamayishi, mos ravishda yutilish va nurlanish qirrasi uzunroq to‘lqinlarga siljishi ko‘rsatildi. Natijalar R^-2 qonunli kvant-cheklanish hadi kichik o‘lchamlarda ustun ekanini, elektron-teshik tortishuvi esa energiyani pasaytiruvchi R^-1 tuzatma berishini ko‘rsatadi. Sirt tuzoqlari, dielektrik nomuvofiqlik, shakl anizotropiyasi va yadro-qobiq arxitekturasi nurlanish samaradorligini belgilovchi ikkilamchi, ammo muhim omillar sifatida muhokama qilinadi. Ishning amaliy qiymati QLED, fotodetektor, lazer va bir fotonli manbalarda spektral javobni maqsadli loyihalash mezonlarini umumlashtirishidadir.