O'ZBEKISTONDA ELEKTRON TO'LOVLAR HAJMI VA AHOLI DAROMADLARI O'RTASIDAGI STATISTIK BOG'LIQLIKNI BAHOLASH (2020–2024-YILLAR)

Maqolada O'zbekistonda elektron to'lovlar hajmining 2020–2024-yillardagi dinamikasi va uning aholi daromadlari bilan statistik bog'liqligi baholangan. Axborot bazasini O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki va Milliy statistika qo'mitasining rasmiy ma'lumotlari tashkil etdi. Elektron to'lovlar ko'rsatkichi sifatida to'lov terminallari orqali amalga oshirilgan to'lovlar hajmi, daromadlar ko'rsatkichi sifatida aholining umumiy va jon boshiga umumiy daromadlari tanlandi. Dinamik qatorlar, o'sish sur'atlari, o'rtacha yillik o'sish sur'ati, jon boshiga ko'rsatkichlar, Pearson korrelyatsiyasi hamda oddiy chiziqli va logarifmik regressiya qo'llanildi. Tahlil davrida terminal to'lovlari 81,0 trln so'mdan 326,7 trln so'mgacha (4,03 baravar), aholining umumiy daromadlari 441,2 trln so'mdan 954,3 trln so'mgacha (2,16 baravar) oshdi. Darajalar bo'yicha korrelyatsiya koeffitsienti r = 0,993 (p < 0,001), jon boshiga regressiya modeli esa Y = 9 165,06 + 1,829·X ko'rinishida (R² = 0,983) baholandi. Biroq birinchi farqlar (r = 0,38; p = 0,62) va o'sish sur'atlari (r = −0,30) bo'yicha bog'liqlik tasdiqlanmadi: yuqori korrelyatsiyaning asosiy qismi umumiy vaqt trendidan kelib chiqadi va natijani sababiy ta'sir sifatida talqin qilish mumkin emas. Hududiy tahlil Toshkent shahri ulushining 76,4 foizdan 82,3 foizga oshganini ko'rsatdi.