ALISHER NAVOIY ASARLARIDA ARABCHA VA FORSCHA O'ZLASHMALARNING SEMANTIK XUSUSIYATLARI

Maqolada Alisher Navoiy ijodida uchraydigan arabcha va forscha kelib chiqishga ega leksik birliklarning semantik xususiyatlari tarixiy-lisoniy hamda matn konteksti nuqtayi nazaridan ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot e’tibori o‘zlashma so‘zlarning lug‘aviy ma’nosi, konnotativ qatlami, mavzuviy guruhlari va badiiy vazifasi o‘rtasidagi munosabatga qaratiladi. “Muhokamat ul-lug‘atayn” Navoiy til haqidagi qarashlarini anglash uchun nazariy manba, “Nasoyim ul-muhabbat” esa diniy-tasavvufiy leksikaning matnda ishlashini kuzatish uchun material sifatida olinadi. Tavsifiy, kontekstual, qiyosiy-semantik va funksional-uslubiy yondashuvlar qo‘llanadi. O‘zlashmalarni faqat kelib chiqishiga qarab tasniflash yetarli emasligi, ularning konkret matndagi ma’nosi, uslubiy qiymati va boshqa birliklar bilan munosabati ham hisobga olinishi zarurligi asoslanadi. Tahlil arabcha birliklarning diniy-ilmiy va mavhum tushunchalarni, forscha birliklarning esa turli badiiy-tasviriy qatlamlarni ifodalashda faol bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi; bu farq mutlaq qoida emas, matn va janrga bog‘liq tendensiya sifatida talqin qilinadi.