Kahramanmaraş/Andırın ağzı şekil özellikleri (isim ve zamir çekimleri)

Oğuz boylarının Anadolu’nun farklı bölgelerine yerleşmeleri, geçmişten günümüze ağız farklılıklarının oluşumunda belirleyici bir etken olmuştur. Yerleşim süreciyle birlikte her bölge, sosyal, kültürel ve coğrafi koşulların etkisiyle kendine özgü ağız özellikleri geliştirmiştir. Bu farklılıklar yalnızca dilin ses ve şekil özelliklerinde değil, kültürün kuşaktan kuşağa aktarılmasında da önemli bir rol oynamaktadır. Anadolu ağızları günümüzde Türk dili araştırmalarının başlıca konuları arasında yer almakta; geçmişte sınırlı sayıda yürütülen çalışmalar, günümüzde artan saha araştırmaları sayesinde çok daha kapsamlı biçimde belgelenmektedir. Özellikle Ahmet Caferoğlu gibi öncü dil bilimcilerin zor koşullar altında gerçekleştirdikleri derlemeler, alanın gelişimine yön vermiştir. Teknolojik imkânların ve ulaşım kolaylıklarının artmasıyla, farklı bölgelerde saha çalışmaları yapmak ve konuşurlardan doğrudan kayıt almak günümüzde daha erişilebilir hale gelmiştir. Bu çalışma, daha önce hakkında ağız çalışması sınırlı olarak yapılan, özellikle şekil ekleriyle ilgili bilgi sahibi olunmayan Kahramanmaraş’ın Andırın ilçesine yoğunlaşmaktadır. İlçeye bağlı çeşitli mahallelerden derlenen kayıtlar incelenmiş; derleme sürecinde özellikle altmış yaş ve üzerindeki kadın kaynak kişiler tercih edilmiştir. Bu tercih, söz konusu kişilerin gelenek ve göreneklere hâkimiyetleri, bölgeyle güçlü yaşam bağları ve düşük eğitim düzeyleri nedeniyle ağız özelliklerini daha özgün biçimde korumalarıyla ilgilidir. Derlenen veriler transkripsiyon işaretleriyle yazıya aktarılmış, isme gelen eklerle zamirler örneklerle açıklanmıştır. Çalışmadaki örnekler çalışma ekinde yer alan "Derleme Metinleri"nden alınmış; her bir sözcüğün cümle içinde hangi bağlamda kullanıldığı gösterilmeye çalışılmıştır. Böylece Andırın ağzının bölge ağızları içindeki konumu belirlenmiş ve söz konusu şekil ekleriyle Ağız Atlası çalışmalarına katkı sağlanmıştır.

Authors

Institutions

Publication Details

Journal
İYYÜ MOZAİKA Dil Edebiyat Kültür ve Çeviri Dergisi
Published
2026-10-15
DOI
https://doi.org/10.66011/mozaika.2026.5
Primary Topic
Linguistics and Cultural Studies
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
article

Kahramanmaraş/Andırın ağzı şekil özellikleri (isim ve zamir çekimleri)

Esra Kirik
İYYÜ MOZAİKA Dil Edebiyat Kültür ve Çeviri Dergisi
Linguistics and Cultural Studies
article

Kahramanmaraş/Andırın ağzı şekil özellikleri (isim ve zamir çekimleri)

Esra Kirik
article en

Abstract

Oğuz boylarının Anadolu’nun farklı bölgelerine yerleşmeleri, geçmişten günümüze ağız farklılıklarının oluşumunda belirleyici bir etken olmuştur. Yerleşim süreciyle birlikte her bölge, sosyal, kültürel ve coğrafi koşulların etkisiyle kendine özgü ağız özellikleri geliştirmiştir. Bu farklılıklar yalnızca dilin ses ve şekil özelliklerinde değil, kültürün kuşaktan kuşağa aktarılmasında da önemli bir rol oynamaktadır. Anadolu ağızları günümüzde Türk dili araştırmalarının başlıca konuları arasında yer almakta; geçmişte sınırlı sayıda yürütülen çalışmalar, günümüzde artan saha araştırmaları sayesinde çok daha kapsamlı biçimde belgelenmektedir. Özellikle Ahmet Caferoğlu gibi öncü dil bilimcilerin zor koşullar altında gerçekleştirdikleri derlemeler, alanın gelişimine yön vermiştir. Teknolojik imkânların ve ulaşım kolaylıklarının artmasıyla, farklı bölgelerde saha çalışmaları yapmak ve konuşurlardan doğrudan kayıt almak günümüzde daha erişilebilir hale gelmiştir. Bu çalışma, daha önce hakkında ağız çalışması sınırlı olarak yapılan, özellikle şekil ekleriyle ilgili bilgi sahibi olunmayan Kahramanmaraş’ın Andırın ilçesine yoğunlaşmaktadır. İlçeye bağlı çeşitli mahallelerden derlenen kayıtlar incelenmiş; derleme sürecinde özellikle altmış yaş ve üzerindeki kadın kaynak kişiler tercih edilmiştir. Bu tercih, söz konusu kişilerin gelenek ve göreneklere hâkimiyetleri, bölgeyle güçlü yaşam bağları ve düşük eğitim düzeyleri nedeniyle ağız özelliklerini daha özgün biçimde korumalarıyla ilgilidir. Derlenen veriler transkripsiyon işaretleriyle yazıya aktarılmış, isme gelen eklerle zamirler örneklerle açıklanmıştır. Çalışmadaki örnekler çalışma ekinde yer alan "Derleme Metinleri"nden alınmış; her bir sözcüğün cümle içinde hangi bağlamda kullanıldığı gösterilmeye çalışılmıştır. Böylece Andırın ağzının bölge ağızları içindeki konumu belirlenmiş ve söz konusu şekil ekleriyle Ağız Atlası çalışmalarına katkı sağlanmıştır.

İYYÜ MOZAİKA Dil Edebiyat Kültür ve Çeviri Dergisi
Kahramanmaraş Sütçü İmam University (TR)
Openalex Percentile: Top 3%
Linguistics and Cultural Studies
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.