BAZALT TOLASI CHIQINDISIDAN NOORGANIK KOMPOZITSION MATERIAL OLISH TEXNOLOGIYASINI ISHLAB CHIQISH VA UNING FIZIK-MEXANIK XOSSALARINI TADQIQ ETISH

Mazkur maqolada bazalt tolasi chiqindisini ikkilamchi mineral xomashyo sifatida qayta ishlash hamda undan noorganik kompozitsion material olish texnologiyasini ishlab chiqishning ilmiy asoslari yoritilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi bazalt tolasi chiqindisini tayyorlash, fraksiyalash, noorganik bog‘lovchi bilan kompozitsiyalash, qoliplash va termik ishlov berish bosqichlarini o‘z ichiga olgan texnologik jarayonni asoslash hamda hosil bo‘ladigan materialning fizik-mexanik xossalarini baholashdan iborat. Adabiyot ma’lumotlari bazalt tolasi tarkibida SiO₂, Al₂O₃, CaO, MgO va temir oksidlari ustunligini ko‘rsatadi. Mazkur tarkib bazalt chiqindisini silikat-alumosilikat asosidagi noorganik kompozitsiyalar uchun istiqbolli mineral komponent sifatida ko‘rib chiqish imkonini beradi. Tadqiqotda xomashyoni XRF, XRD va SEM-EDS usullarida tavsiflash, kompozitsion materiallarning zichligi, suv shimuvchanligi, siqilish va egilishdagi mustahkamligini aniqlash taklif etildi. Adabiyotlar tahlili bazalt asosidagi chiqindilarni qayta ishlash orqali ikkilamchi mineral kukun va kompozitsion materiallar olish imkoniyatlari mavjudligini ko‘rsatdi. Ishlab chiqilayotgan texnologiyaning asosiy ilmiy-amaliy ahamiyati bazalt tolasi chiqindisini foydali ikkilamchi xomashyoga aylantirish, tabiiy mineral resurslardan foydalanishni kamaytirish va noorganik kompozitsion materiallarning yangi tarkibini yaratishdan iborat.