Ahlaka Aykırı Fiilden Sorumlulukta Özel Kast Şartı

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m 49/2 uyarınca zarar verici bir fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bu hüküm, hukuk düzeninde yalnızca yazılı normlarla değil, aynı zamanda toplumun ortak değerleri ve genel ahlak ilkeleriyle de koruma sağlandığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, failin davranışı herhangi bir hukuk kuralını ihlal etmese dahi, eğer fiil toplumun ahlaki değerleriyle açıkça bağdaşmıyor ve başkasına kasıtlı olarak zarar veriyorsa, sorumluluk doğmaktadır. Bu çalışma kapsamında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m 49/2 hükmü kapsamında sorumluluğun ortaya çıkabilmesi için aranacak olan kast unsurunun niteliği üzerinde, ilgili tartışmalara da yer verilerek, durulması hedeflenmiştir. Bu çerçevede hükmün istisnai niteliğinin muhafaza edilmesi için genel kastın yeterli olup olmadığı ve özel kastın şart olarak aranmasının gerekip gerekmediği sorusu merkeze alınmıştır. Zira, özellikle kast unsuru ile ahlaka aykırılık kavramının sınırları öğretide geniş tartışmalara konu olmuş, bu husus hukuk güvenliği ve öngörülebilirlik açısından önem arz etmiştir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk olarak, söz konusu hükmün amacı ve kökenine değinilecektir. Bu bağlamda, hükmün Alman Medeni Kanunu ve İsviçre Borçlar Kanunu’ndaki düzenlemeler ile benzerliği ve Türk hukukundaki sistematik konumu açıklanacaktır. Bu karşılaştırmalı yaklaşım, hükmün Türk hukukuna özgü yönlerini ve kast unsuruna yönelik tartışmaların temelini daha açık biçimde ortaya koymayı hedeflemektedir. Sonrasında ise hükmün uygulanması için aranan unsurlar ilgili tartışmalara da yer verilerek incelenecektir. Özellikle çalışmanın temel araştırma konusu olan kast unsurunun detaylı bir biçimde ele alınması planlanmaktadır. Çalışmanın devamında hükmün uygulama alanı açıklanacak ve uygulama örneği olarak sözleşmesel ilişkiye müdahale değerlendirilecektir. Böylelikle, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m 49/2’nin yalnızca soyut bir açıdan değil, pratikteki önemi de anlaşılarak incelenmiş olacaktır.

Authors

Publication Details

Journal
İstanbul Hukuk Mecmuası / Istanbul Law Review
Published
2026-10-09
DOI
https://doi.org/10.26650/mecmua.2026.84.4.0005
Primary Topic
Comparative International Legal Studies
Type
article
Field-Weighted Citation Impact
0.00
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
OCT
article

Ahlaka Aykırı Fiilden Sorumlulukta Özel Kast Şartı

Ali Feyyaz Gül
İstanbul Hukuk Mecmuası / Istanbul Law Review
Comparative International Legal Studies
article

Ahlaka Aykırı Fiilden Sorumlulukta Özel Kast Şartı

Ali Feyyaz Gül
article en

Abstract

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m 49/2 uyarınca zarar verici bir fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bu hüküm, hukuk düzeninde yalnızca yazılı normlarla değil, aynı zamanda toplumun ortak değerleri ve genel ahlak ilkeleriyle de koruma sağlandığını ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, failin davranışı herhangi bir hukuk kuralını ihlal etmese dahi, eğer fiil toplumun ahlaki değerleriyle açıkça bağdaşmıyor ve başkasına kasıtlı olarak zarar veriyorsa, sorumluluk doğmaktadır. Bu çalışma kapsamında, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m 49/2 hükmü kapsamında sorumluluğun ortaya çıkabilmesi için aranacak olan kast unsurunun niteliği üzerinde, ilgili tartışmalara da yer verilerek, durulması hedeflenmiştir. Bu çerçevede hükmün istisnai niteliğinin muhafaza edilmesi için genel kastın yeterli olup olmadığı ve özel kastın şart olarak aranmasının gerekip gerekmediği sorusu merkeze alınmıştır. Zira, özellikle kast unsuru ile ahlaka aykırılık kavramının sınırları öğretide geniş tartışmalara konu olmuş, bu husus hukuk güvenliği ve öngörülebilirlik açısından önem arz etmiştir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk olarak, söz konusu hükmün amacı ve kökenine değinilecektir. Bu bağlamda, hükmün Alman Medeni Kanunu ve İsviçre Borçlar Kanunu’ndaki düzenlemeler ile benzerliği ve Türk hukukundaki sistematik konumu açıklanacaktır. Bu karşılaştırmalı yaklaşım, hükmün Türk hukukuna özgü yönlerini ve kast unsuruna yönelik tartışmaların temelini daha açık biçimde ortaya koymayı hedeflemektedir. Sonrasında ise hükmün uygulanması için aranan unsurlar ilgili tartışmalara da yer verilerek incelenecektir. Özellikle çalışmanın temel araştırma konusu olan kast unsurunun detaylı bir biçimde ele alınması planlanmaktadır. Çalışmanın devamında hükmün uygulama alanı açıklanacak ve uygulama örneği olarak sözleşmesel ilişkiye müdahale değerlendirilecektir. Böylelikle, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m 49/2’nin yalnızca soyut bir açıdan değil, pratikteki önemi de anlaşılarak incelenmiş olacaktır.

İstanbul Hukuk Mecmuası / Istanbul Law ReviewVol. 0(0)
Openalex Percentile: Top 4%
Comparative International Legal Studies
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.