YER OSTI KO'MIR GAZLASHTIRISHDA GEOMEXANIK JARAYONLAR VA ISSIQLIK TA'SIRINING JINS MASSIVI HOLATIGA TA'SIRI

Maqolada yer osti ko'mir gazlashtirish (YOKG) jarayonida yuzaga keladigan geomexanik jarayonlar va issiqlik ta'sirining jins massivi holatiga ta'siri tahlil qilinadi. Termo-gidro-mexanik (TGM) bog'langan jarayonlarning nazariy asoslari — issiqlik o'tkazuvchanlik, termoelastiklik va poroelastiklik — tizimlashtirilgan. Analitik modellar asosida gazlashtirish kamerasi atrofida harorat maydoni, termik kuchlanishlar, jins mustahkamligining pasayishi, g'ovak bosimining termik ortishi va kamera shifi turg'unligi zaxira koeffitsiyenti baholangan. Hisoblashlar adabiyotlarda keng uchraydigan shartli parametrlar bilan bajarilgan; natijalar tendensiya va tartib jihatidan baholash xususiyatiga ega. Modelga ko'ra 180 sutkada isish zonasi kamera devoridan taxminan 9 m gacha tarqaladi, 600 °C da mustahkamlik dastlabki qiymatning taxminan 60 % igacha pasayadi, 200–300 m chuqurliklarda turg'unlik zaxirasi 450–600 °C oralig'ida birdan kamayadi.