OSHQOZON VA O‘N IKKI BARMOQLI ICHAK YARA KASALLIGINING ETIOLOGIYASI, KLINIKASI VA PATOLOGIK ANATOMIYASI

Oshqozon va o‘n ikki barmoqli ichak yara kasalligi ovqat hazm qilish tizimining keng tarqalgan surunkali, qaytalanib turuvchi kasalligi bo‘lib, qon ketishi, teshilish, penetratsiya va stenoz kabi og‘ir asoratlari bilan xavflidir. So‘nggi o‘n yilliklarda Helicobacter pylori infeksiyasining kashf etilishi va nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalarning keng qo‘llanilishi kasallik etiologiyasi haqidagi tasavvurlarni tubdan o‘zgartirdi. Mazkur maqolada yara kasalligining etiologiyasi, patogenezi, klinik kechishi va patologik anatomiyasi ilmiy adabiyotlar, meta-tahlillar va xalqaro konsensus hujjatlari asosida tahlil qilingan. Tahlil natijalariga ko‘ra, kasallikning asosiy sabablari Helicobacter pylori infeksiyasi va nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar bo‘lib, meta-tahlil ma’lumotlariga ko‘ra, ularning har biri yara xavfini taxminan 18–19 baravar, birgalikda esa 60 baravardan ortiq oshiradi. Oshqozon yarasi uchun ovqatdan keyin tez paydo bo‘ladigan og‘riq, o‘n ikki barmoqli ichak yarasi uchun esa och qoringa va tunda paydo bo‘ladigan og‘riq xos. Surunkali yara tubida to‘rt qavat – fibrinoz-yiringli ekssudat, fibrinoid nekroz, granulyatsion to‘qima va chandiq to‘qimasi aniqlanadi. Kasallikning etiologik omillari, klinik belgilari va morfologik o‘zgarishlarini birgalikda baholash to‘g‘ri tashxis qo‘yish, asoratlarning oldini olish va davolash usulini asosli tanlash imkonini beradi.