Selçuklu Kervansarayı Obruk Hanı ndan Roma ve Erken Bizans Dönemlerine Ait Yeni Mezar Yazıtları

Antik Perta (Giymir) teritoryumunda yer alan Obruk Hanı, Konya’nın (Ikonion) yaklaşık 70 km kuzeydoğusunda, Karatay ilçesi sınırları içerisindeki Obruk köyünün 1 km güneydoğusunda bulunan Selçuklu kervansarayına verilen addır. Doğal bir obruğun (Kızören Obruğu) hemen yanında yer alan Obruk Hanı, yakın zamanda restore edilerek halka açılmıştır. Selçuklu Dönemi’nde bu kervansarayın inşasında önemli miktarda antik yapı malzemesi ve yazıtlı taş kullanılmıştır. 20. yüzyılın ortalarında, Obruk Hanı’nın duvarlarında ve yakındaki Müslüman mezarlığında yaklaşık yirmi epigrafik buluntu keşfedilmiştir. Obruk Hanı’nın restorasyonu sırasında, bu makalede tanıtılan on üç yeni yazıt daha ortaya çıkarılmıştır. Obruk Hanı yakınlarında, Selçuklu kervansarayından daha eski herhangi bir yapı kalıntısı bulunmamaktadır. Daha önceki araştırmacılar, Selçuklu kervansarayında kullanılan antik malzemelerin, Obruk Hanı’nın yaklaşık 12 km batısında yer alan önemli bir antik yerleşim olan Perta’dan (Giymir) taşındığını dile getirmiştir. Obruk Hanı’nda bulunan gerek daha önce yayımlanmış gerekse yeni keşfedilmiş yazıtların çoğu, Geç Roma ve Erken Bizans dönemlerine aittir. Öncelikle Obruk Hanı’nın duvarlarında yeni keşfedilen yazıtları tanıtmayı amaçlayan bu makale, ilk olarak Obruk Hanı’nın tarihi coğrafyasını ve burada bulunan epigrafik belgelerin kökenini ve genel içeriğini incelemektedir. Biri Perta’nın dişil ethnikonunu (no. 5: Αὐρηλία Μισσα Περτηνισσα), diğeri ise khorion sözcüğünü (no. 13: [Γ]άιος Γενν[ά]διος πρεσβύτερος πρῶτος γενόμενος το[ῦ] χωρίου) içeren iki yeni yazıt, Obruk Hanı’nda bulunan yazıtların en azından bir kısmının Perta dışından buraya getirilmiş olabileceğini düşündürmektedir. Hristiyan mezar yazıtlarından bazıları, Hristiyanlık memuriyetleri ve inançlarıyla ilgili önemli terim ve ifadeler içermektedir (diakon/hizmetçi, anagnostes/okuyucu, presbyteros/rahip, katolik ve apostolik kutsal kilisesi; εὐμοίρι, οὐδὶς ἀθάνατος “Huzur içinde ol! Hiç kimse ölümsüz değildir” gibi). Birkaç Lykaonia yazıtında da görülen “katolik ve apostolik kutsal kilise” ifadesi (no. 13), İznik ve Konstantinopolis Konsillerinde kabul edilen inançların Perta ve çevresinde de benimsendiğinin bir göstergesidir. Anadolu’da oldukça nadir görülen ve Lykaonia’da ise ilk kez rastlanan “Huzur içinde ol! Hiç kimse ölümsüz değildir” ifadesi (no. 6), Suriye ve Levant kökenlidir ve Obruk Hanı’nda bulunması, Lykaonialı Hristiyanlar ile Doğu Hristiyanları arasındaki etkileşimin bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Yazıtların içeriklerine dayalı çıkarımlara ek olarak, makale, antik bir güzergâh üzerinde ve doğal bir su kaynağının hemen yanında bulunan Selçuklu kervansarayının bulunduğu yerde, Selçuklulardan önce de yolcuların ihtiyaçlarını karşılayan bir konaklama yeri veya kontrol binası gibi öncül bir yapının bulunmuş olabileceğini önermektedir.