Turkiye’de Yalnız Yaşayan Yaşlıların Sosyoekonomik Profilinde 10 Yıllık Dönuşum: İBBS-2 Duzeyinde Karşılaştırmalı Bir Analiz

Bu çalışma, Türkiye’de 65 yaş ve üzeri yalnız yaşayan yaşlı nüfusun sosyoekonomik profilinde 2013 ve 2023 yılları arasında meydana gelen 10 yıllık dönüşümü İBBS-2 (26 alt bölge) düzeyinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması (GYKA) mikro veri setleri kullanılmış; demografik yapı, sağlık durumu, sosyal katılım, barınma imkânları ve gelir düzeyi göstergeleri betimsel ve mekânsal analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, yalnız yaşlı nüfusunun 10 yılda %48’in üzerinde artarak 2 milyona yaklaştığını ve bu nüfusun yaklaşık %75’ini kadınların oluşturduğunu göstermektedir. Yalnız yaşamanın temel nedeni eş kaybı (%83,8) olsa da genç-yaşlı grubunda boşanma ve hiç evlenmeme oranları artış eğilimindedir. Isınma ve konut fiziki koşullarında belirgin iyileşmeler sağlanmasına karşın, ev sahipliği oranları düşmüş (%78,8’den %69,5’e), kiracılık ve konut masraflarının getirdiği yük artmıştır. Tüm bölgelerde yalnız yaşlıların ortanca kişisel geliri asgari ücretin altında kalmaktadır. Yalnız yaşlıların %71’inden fazlası kronik hastalıklar nedeniyle günlük yaşamında kısıtlılık yaşamakta, büyükşehirlerde ve afet bölgelerinde kırılganlık derinleşmektedir. Sonuçlar, yalnız yaşlılığın bölgesel dinamiklere duyarlı, gelir güvencesi ve evde bakım odaklı bütüncül sosyal politikalarla ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.