Yaşlı Yalnızlığı Çalışmaları Üzerine Metateorik Bir Gözlem
Bu çalışma, yaşlı yalnızlığı literatürünü, nesnesini doğrudan açıklayan homojen bir bilgi birikimi olarak değil, yaşlılık ve yalnızlığı belirli kategoriler, özne tasarımları ve biyopolitik hizalanmalar aracılığıyla kuran bir tipleştirme alanı olarak dikkate almaktadır. Çalışmada kullanılan metateorik gözlem yaklaşımı; literatürdeki tipleştirme rejimlerini metodolojik inşa, teorik varsayımlar ve normatif ufuk olmak üzere üç düzeyde izlemektedir. İlk düzey, yalnızlığın ölçekler, sınıflandırmalar ve standartlaştırılmış göstergeler aracılığıyla nasıl ölçülebilir bir araştırma nesnesine dönüştürüldüğünü; ikinci düzey, bu ölçümlerin arkasındaki yaşlı özne ve faillik tasarımlarını; üçüncü düzey ise olgusal tanımların bakım, aktif yaşlanma, sosyal katılım, güvenlik ve müdahale gibi normatif hedeflerle nasıl eklemlendiğini sorgulamaktadır. Gözlem, farklı yaklaşımların yalnızlığı azaltma ve yaşlıların esenliğini koruma gibi ortak iyi niyetlere rağmen, birbirinden ayrışan hatta çatışan metodolojik, teorik ve politik sonuçlar üretebildiğini göstermektedir. Bu gerilim, tipleştirmelerin yalnızca fenomenin görünürlüğünü düzenlemediğini; aynı zamanda belirli yaşlı nüfuslarını, risk gruplarını ve sorumluluk biçimlerini üretebildiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, yaşlı yalnızlığı araştırmalarında temel meselenin tek bir açıklama veya müdahale modelini üstün kılmak değil, kullanılan kategorilerin kurucu sınırlarını ve niyet edilmemiş sonuçlarını metateorik olarak görünür kılmak olduğunu savunmaktadır. Bu nedenle çalışma, ölçüm doğruluğu kadar kavramsal geçerlik, özne failliği ve olgu-norm eklemlenmelerinin refleksif biçimde sorgulanmasını önermektedir.
Authors
- Sedat Doğan (ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0095-7836)
- Latif KARAGÖZ (ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1249-3346)
Institutions
- Kırklareli University (TR)
- Istanbul Medeniyet University (TR)
Publication Details
- Journal
- Senectus
- Published
- 2026-09-30
- DOI
- https://doi.org/10.26650/senectus.2026.4.2.1213
- Primary Topic
- Elder Abuse and Neglect
- Type
- article
- Field-Weighted Citation Impact
- 0.00