SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA SESSİZ İSTİFANIN ÖRGÜTSEL VE BİREYSEL BELİRLEYİCİLERİ: AMPİRİK ARAŞTIRMALARIN GÜNCELLENMİŞ SİSTEMATİK DERLEMESİ

Amaç: Sağlık çalışanlarında sessiz istifayı doğrudan ölçen ampirik araştırmalarda bildirilen belirleyicilerin, sonuçların ve yönetimsel çıkarımların güncellenmiş biçimde sentezlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Sistematik derleme PRISMA 2020 doğrultusunda yürütülmüştür. Web of Science Core Collection veri tabanında Mayıs 2026 tarihinde yapılandırılmış tarama gerçekleştirilmiştir. Sağlık çalışanlarını kapsayan, sessiz istifayı açık biçimde ölçen ve özgün veri sunan Türkçe veya İngilizce hakemli çalışmalar değerlendirilmiştir. Çalışmaların yöntemsel niteliği tasarıma uygun Joanna Briggs Institute ve Mixed Methods Appraisal Tool ölçütleriyle incelenmiş, bulgular yönlendirilmiş tematik sentezle birleştirilmiştir. Bulgular: Uygunluk ölçütlerini karşılayan 27 araştırma senteze alınmıştır. Kanıtların çoğunun hemşire örneklemlerine ve kesitsel tasarımlara dayandığı belirlenmiştir. Yüksek iş yükü, yetersiz personel, tükenmişlik, olumsuz çalışma ortamı, iş yeri zorbalığı ve düşük örgütsel destek sessiz istifayla olumlu yönde ilişkilendirilmiştir. Duygusal zekâ, ahlaki ve psikolojik dayanıklılık, destekleyici liderlik ile nitelikli çalışma yaşamı koruyucu kaynaklar olarak bildirilmiştir. Sonuç: Sessiz istifanın yalnızca bireysel motivasyon eksikliği olarak değerlendirilmemesi; iş tasarımı, liderlik ve çalışan refahıyla ilişkili örgütsel bir erken uyarı göstergesi olarak izlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.