Ayasofya, Vefa ve Kariye Mozaiklerinde Dini İkonografi ve Giyim Kültürü

Bu makalenin amacı, Ayasofya, Vefa ve Kariye ’de bulunan Bizans mozaiklerindeki figürlerin giysilerini semiyotik açıdan incelemektir. Bu bağlamda mozaiklerdeki giysi temsilleri; renk, kumaş, form ve süsleme unsurlarının taşıdığı ikonografik anlamları bakımından çözümlenmiş ve bu unsurların dönemin toplumsal, siyasi ve dini yapılarıyla ilişkisi incelenmiştir. Çalışma kapsamında öncelikle literatür taraması gerçekleştirilmiş ve örneklem belirleme sürecinde ilgili yapıların bulunduğu alanlarda saha araştırmaları yapılmıştır. Bu amaçla, İstanbul ilinde yer alan Ayasofya, Vefa ve Kariye ‘de bulunan toplam 10 mozaikteki 24 figürlerin yüksek çözünürlüklü fotoğrafları elde edilerek incelenmiştir. Görsel veriler üzerinden yapay zekâ araçları desteğiyle yeniden canlandırma yapılarak çözümleme için kolaylık sağlanmıştır. Sonuç olarak elde edilen görsel ve kuramsal veriler ile İstanbul mozaiklerdeki yalnızca estetik yüzey süslemeleri değil; giysi unsurlarının uzunluk, drapaj ve özellikle erguvani mor ile kırmızı gibi renk kodları aracılığıyla Bizans toplumunun siyasi gücünü, dini ideolojisini ve sosyal hiyerarşisini yansıtan çok katmanlı göstergeler sunduğu anlaşılmaktadır.