Bel Ağrısı Olan Bireylerde Bel Aktivite Güven Ölçeğinin Türkçe Versiyonunun Psikometrik Özellikleri

ÖZETAmaç: Fiziksel tıp ve rehabilitasyon polikliniklerine başvuruların en sık nedenlerinden biri bel ağrısıdır. Bel ağrılı hastalarda fonksiyonel iyileşmenin belirlenmesinde en önemli parametrelerden biri öz yeterliliktir. Bel Aktivite Güven Ölçeği (Low Back Activity Confidence Scale, LoBACS), bel ağrılı hastaların öz yeterliliğini değerlendiren 15 maddelik bir ölçektir. Bu çalışmanın amacı, LoBACS’nin Türkçe’ye uyarlanması ve Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğinin değerlendirilmesidir.Gereç ve Yöntem: Ölçeğin çeviri sürecinde Beaton ve ark.’nın kültürel uyarlama önerileri temel alınmıştır. Uyarlama kapsamında; kaynak dilden Türkçe’ye çeviri, çevirilerin sentezi, Türkçe’ye çevrilen ölçeğin tekrar özgün dile geri çevirisi olmak üzere beş aşamalı çeviri süreci tamamlanmıştır. Her iki dildeki çeviriler incelenmiş ve gerekli uyarlamalar yapılmıştır. Çeviri tamamlandıktan sonra test–tekrar test aşamaları uygulanmıştır. Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Polikliniğine bel ağrısı şikâyeti ile başvuran, 18–65 yaş aralığındaki 152 bireye çevrilmiş ölçek uygulanmıştır. Toplanan veriler doğrultusunda anketin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliği istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.Bulgular: 152 hastanın yaş ortalaması 46,7±15 yıl, aktivite sırasında VAS skoru 6,74±1,66 ve istirahat VAS skoru 6,45±1,79 idi. Hastaların 105’i (%69,1) kadındı. Verilerin faktör analizine uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) testi ile doğrulanmış olup KMO değeri 0,861 olarak bulunmuştur. Faktör analizi sonucunda üç faktör elde edilmiş ve maddelerin faktör yüklerinin 0,716 ile 0,871 arasında olduğu belirlenmiştir. İç tutarlılık değerlendirildiğinde, faktörlere ait Cronbach alfa değerleri sırasıyla 0,901, 0,785 ve 0,865; toplam ölçek için ise 0,889 olarak saptanmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçları iyi uyum göstermiştir; ki-kare/SD oranı 1,497 ve RMSEA değeri 0,057’dir. Ayrıca Artımlı Uyum İndeksi (IFI=0,974), Karşılaştırmalı Uyum İndeksi (CFI=0,974), Genel Uyum İndeksi (GFI=0,913) ve Tucker–Lewis İndeksi (TLI=0,964) kabul edilebilir eşik değerlerin üzerinde bulunarak ölçeğin yapısal geçerliğinin güçlü olduğunu doğrulamıştır.Sonuç: Çalışma bulguları, bel ağrılı bireylerde LoBACS’nin Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir olduğunu göstermektedir. Bel ağrısının öz yeterliliği olumsuz etkilediği göz önüne alındığında, ölçeğin ülkemizde klinik araştırmalarda ve rutin klinik uygulamalarda kullanılmasının etkili rehabilitasyon programlarının oluşturulmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.