Norman Kraliyet Pelerininde İslami Etkiler ve Türk Sanatının İzleri

Normanlar, kökeni Vikinglere dayanan Orta Çağ’ın en etkin halklarından biridir. Hristiyanlığı kabullerinden sonra başladıkları fetih politikası ile Fatîmilerin egemenliğinde bulunan Sicilya’yı ele geçirmiş ve burada imparatorluklarını kurmuşlardır. Normanlar, adadaki Müslüman nüfusa hoş görü ile yaklaşmış, yaklaşık iki asırlık İslam geleneklerini devam ettirmişlerdir. Özellikle II. Roger döneminde Müslümanların Sicilya’da büyük bir etkisi bulunmaktadır. Bu dönem aynı zamanda İslam sanatının Hristiyan Norman sanatına da tesir ettiği bir dönemdir. Mimari ve el sanatlarında görülen İslam etkisinin en güzel örneklerinden biri, II. Roger tarafından 1133-1134 yılında yaptırılan kraliyet tören pelerinidir. Asırlar boyunca bir imparatorluk sembolü olarak taç giyme törenlerinde kullanılan pelerin, üzerinde bulunan hayvan mücadele sahnesi, hayat ağacı, çeşitli bitkisel-geometrik motifler ve Arapça yazıt ile İslam sanatının etkilerini yansıtmaktadır. Bununla birlikte söz konusu bezemeler, köken olarak İslam öncesi Türk sanatına dayanan unsurlara sahiptir. Pelerin ile ilgili yapılan çalışmalara bakıldığında, Bizans, Mısır ve Arap-İslam sanatı üzerinden şekillenen araştırmalar görülür. Pelerinde yer alan bezemelerin Orta Asya’ya dayanan ikonografik kökeni hakkında ise bir değerlendirme yapılmamıştır. Çalışma, Norman Kraliyet Pelerini üzerinde bulunan bezemelerin ikonografik kökenine yoğunlaşmaktadır. Hayvan mücadele sahnesi başta olmak üzere bitkisel ve geometrik bezemelerin İslam öncesi Türk sanatı etkisi, bu etkinin Arap-İslam sanatına tesiri ve Fatîmi vasıtasıyla Sicilya’ya taşınması incelenmiştir. Bu etkiyi daha net anlatabilmek açısından çalışmada belirlenen yöntemde; Sicilya’da Fatımî Hâkimiyeti ve Normanlar ile Fatımîlerde Türkler ve Türk Etkisi ele alınmıştır. Bunun dışında eser için öne sürülen Türk Sanatı tesirini anlatabilmek açısından, Norman Kraliyet Pelerininin Tanıtımı ve Eserdeki Bezemelerin İkonografik Kökeni başlıklı bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Çalışma, İslam sanatının ve İslam öncesi Türk sanatının, ilişkili kültürlerle Avrupa sanatına etkisini ortaya koymayı ve bilim dünyasına tanıtmayı amaçlamaktadır.