Borsa İstanbul'da Yatırım Yapışkanlığı: İmparatorluk Kurma Güdüsü mü, Finansal Kısıt Kaynaklı Sinyal Kaygısı mı?

Bu çalışma, gelişmekte olan piyasalarda kurumsal yönetişim mekanizmalarının yetersizliğinin yöneticilerin kaynak tahsis kararlarını nasıl etkilediğini yatırım yapışkanlığı çerçevesinde incelemektedir. Araştırmanın temel sorunsalı, yöneticilerin serbest nakit akışlarını kişisel çıkarları doğrultusunda kullanmalarının, sermaye harcamalarında asimetrik bir davranış kalıbına yol açıp açmadığıdır. Bu amaçla, 2005-2024 döneminde Borsa İstanbul'da işlem gören imalat, hizmet ve teknoloji firmalarına ait 3,100 firma-yıl gözleminden oluşan dengesiz bir panel veri seti kullanılmıştır. Ekonometrik analizlerde, potansiyel değişen varyans ve yatay kesit bağımlılığı sorunlarını kontrol altına alan Driscoll-Kraay dirençli standart hatalara sahip çift yönlü sabit etkiler modeli tercih edilmiştir. Ampirik bulgular, firmaların nakit akışlarındaki artışlara agresif yatırımlarla yanıt verirken, nakit daralmaları karşısında yatırımları kısmakta belirgin bir direnç gösterdiğini kanıtlayarak yatırım yapışkanlığının varlığını doğrulamaktadır. Alt örneklem analizleri, bu asimetrik davranışın beklentilerin aksine finansal kısıtlar altındaki düşük serbest nakit akışına sahip firmalarda daha şiddetli olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular bir arada değerlendirildiğinde, BİST firmalarında asimetrik yatırım davranışının temel kaynağının imparatorluk kurma güdüsünden çok finansal kısıtlar ve piyasaya zayıflık sinyali vermekten kaçınma kaygısı olduğu anlaşılmaktadır. Bu sonuçlar, yönetim kurullarının yatırım projeleri için nesnel zarar kesme mekanizmaları oluşturmasının ve düzenleyicilerin sermaye harcamalarına ilişkin ifşa standartlarını güçlendirmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır.