- KUR'AN TERCÜMELERİNDE DİNAMİK EŞDEĞERLİĞİN SINIRLARINI AŞMAK Fâtiha (1–4) ve Neml (91–92) Ayetlerinin Kök-Anlam Temelli Yeniden İnşası ve Eugene Nida Ekseninde Bir İnceleme

{"ABSTRACTThis":[0],"study":[1,79],"tests":[2],"Eugene":[3,326],"A.":[4,327],"Nida's":[5,83],"theory":[6],"of":[7,37,69,91,121,219,287,302],"dynamic":[8,30],"equivalence":[9,31],"on":[10,180],"the":[11,33,38,46,70,89,92,118,122,130,143,168,176,189,230,242,255,284,288,303,315],"Qur'anic":[12,101,134,169,204],"passages":[13],"al-Fātiḥa":[14],"1–4":[15,335,547],"and":[16,19,54,64,98,112,136,146,175,182,206,238,247,262,296,299,319],"al-Naml":[17],"91–92":[18,338,558],"proposes":[20],"a":[21,113,157],"traceable":[22],"restructuringprocedure":[23],"termed":[24],"Holistic":[25],"Meaning":[26],"Transfer.":[27],"Nida":[28,53,389],"defines":[29],"as":[32,66,211,216,271,275,309],"\\"closest":[34,93],"natural":[35,94],"equivalent\\"":[36,95],"source-language":[39],"message,":[40],"prioritising":[41],"naturalreceptor-language":[42],"expression":[43],"without":[44,195],"abandoning":[45],"source":[47,123,158,163,289],"message":[48],"(Nida,":[49],"1964,":[50,386],"pp.":[51,77],"156–166).":[52,388],"Taber":[55],"distinguish":[56],"grammatical":[57],"analysis,":[58],"referential":[59],"andconnotative":[60],"meaning,":[61],"transfer,":[62],"restructuring":[63,140],"testing":[65],"successive":[67],"stages":[68,111],"translation":[71,318],"process":[72],"(Nida":[73,413],"&":[74,414],"Taber,":[75,415],"1969,":[76,416],"33–173).The":[78],"does":[80],"not":[81,210,270],"reject":[82],"framework.":[84],"It":[85],"seeks":[86],"to":[87,156,197,283],"make":[88],"production":[90],"more":[96],"explicit":[97],"auditable":[99],"for":[100],"expressionscharacterised":[102],"by":[103,234,245],"dense":[104],"root-semantic":[105],"structure.":[106],"The":[107,312],"model":[108,313,441],"comprises":[109],"three":[110],"reverse-mapping":[114],"audit:":[115],"(1)":[116,450],"identifying":[117],"semantic":[119],"field":[120],"rootthrough":[124],"classical":[125,172],"Arabic":[126,173,231],"lexicography;":[127],"(2)":[128,458],"constraining":[129],"relevant":[131],"components":[132],"through":[133,225],"distribution":[135,205],"syntactic":[137],"relations;":[138],"(3)":[139,470],"those":[141,193],"componentsin":[142],"receptor":[144],"language;":[145],"(4)":[147,477],"auditing":[148],"whether":[149],"every":[150],"expansion":[151,279],"can":[152],"be":[153,281],"traced":[154],"back":[155],"lexical":[159],"or":[160],"contextual":[161],"component.The":[162],"regime":[164],"is":[165,258,268],"deliberately":[166],"narrow:":[167],"text,":[170],"eight":[171],"lexica,":[174,194],"translation-studies":[177],"literature.":[178],"Data":[179],"pre-Islamic":[181],"early":[183],"Arabicusage":[184],"are":[185,208,306],"drawn":[186],"solely":[187],"from":[188],"attestations":[190],"recorded":[191],"in":[192,260,264],"recourse":[196],"any":[198],"separate":[199],"interpretive":[200],"source.":[201],"Lexical":[202],"data,":[203],"earlyusage":[207],"treated":[209],"independent":[212],"verification":[213],"channels":[214],"but":[215,254,274],"different":[217],"types":[218],"record":[220],"that":[221,278],"constrain":[222],"one":[223],"another":[224],"cross-attestation.The":[226],"Turkish":[227,261],"rendering":[228,244],"expands":[229],"surface":[232],"form":[233],"4.15":[235],"(al-Fātiḥa":[236],"1–4)":[237],"1.97":[239],"(al-Naml":[240],"91–92);":[241],"English":[243],"6.08":[246],"2.94.":[248],"Absolute":[249],"ratios":[250],"arenot":[251],"cross-linguistically":[252],"comparable,":[253],"inter-passage":[256],"asymmetry":[257],"2.11":[259],"2.07":[263],"English.":[265],"This":[266],"convergence":[267],"presented":[269],"causal":[272],"evidence":[273],"apreliminary":[276],"indication":[277],"may":[280],"related":[282],"terminological":[285],"density":[286],"passage.Three":[290],"expansions":[291],"—":[292,305],"\\"unearned\\",":[293],"\\"make":[294],"peace":[295],"well-being":[297],"prevail\\",":[298],"\\"the":[300],"danger":[301],"future\\"":[304],"explicitly":[307],"marked":[308],"overtranslation":[310],"risks.":[311],"thusrecords":[314],"boundary":[316],"between":[317],"interpretation":[320],"rather":[321],"than":[322],"concealing":[323],"it.Bu":[324],"çalışma,":[325],"Nida'nın":[328,419],"dinamik":[329,356],"eşdeğerlik":[330],"yaklaşımını":[331],"Kur'an-ı":[332],"Kerîm'in":[333],"Fâtiha":[334],"ve":[336,368,390,397,436,444,462,476,502,507,529,569,618,622],"Neml":[337,557],"ayetleri":[339],"üzerinde":[340],"uygulamalı":[341],"olarak":[342,366,493,536,545,586,605,614],"sınamakta":[343],"veBütüncül":[344],"Anlam":[345],"Transferi":[346],"adını":[347],"verdiği":[348],"izlenebilir":[349],"bir":[350,381,445,513,590,602],"yeniden":[351,402,563],"yapılandırma":[352],"prosedürü":[353],"önermektedir.":[354],"Nida,":[355],"eşdeğerliği":[357],"kaynak":[358,369,378,454,480,490,552,595],"dil":[359],"mesajının":[360],"hedef":[361,374,473],"dildeki\\"en":[362],"yakın":[363,428],"doğal":[364,376,429],"eşdeğeri\\"":[365],"tanımlar":[367],"biçimin":[370],"mekanik":[371],"aktarımı":[372],"yerine":[373,636],"dilde":[375,474],"fakat":[377],"mesaja":[379],"eşdeğer":[380],"yapı":[382],"kurulmasını":[383],"esas":[384],"alır(Nida,":[385],"ss.":[387,417],"Taber'in":[391],"sistematiğinde":[392],"çeviri;":[393],"gramatik":[394],"çözümleme,":[395],"göndergesel":[396],"çağrışımsal":[398],"anlamın":[399],"belirlenmesi,":[400,457],"aktarım,":[401],"yapılandırmave":[403],"çevirinin":[404],"sınanması":[405],"gibi":[406],"birbirini":[407,538],"izleyen":[408],"aşamalar":[409],"halinde":[410],"ele":[411],"alınır":[412],"33–173).Çalışma":[418],"çerçevesini":[420],"reddetmemekte;":[421],"özellikle":[422],"Kur'an'ın":[423],"yoğun":[424],"kök-semantik":[425],"yapılarında":[426],"\\"en":[427],"eşdeğer\\"in":[430],"hangi":[431],"işlem":[432],"zinciriyle":[433],"üretildiğini":[434],"dahagörünür":[435],"denetlenebilir":[437],"kılmayı":[438,628],"amaçlamaktadır.":[439],"Önerilen":[440],"üç":[442,608],"aşamadan":[443],"geriye":[446,485],"eşleme":[447],"denetiminden":[448],"oluşur:":[449],"klasik":[451,499],"Arapça":[452,500],"sözlüklerde":[453],"kökünanlam":[455],"alanının":[456],"Kur'an":[459,496],"içi":[460,527],"dağılım":[461,528],"sözdizimsel":[463],"ilişkiler":[464],"üzerinden":[465,484,523],"ilgili":[466],"anlam":[467],"bileşenlerinin":[468],"sınırlandırılması,":[469],"bu":[471,519,567],"bileşenlerin":[472],"yenidenyapılandırılması":[475],"her":[478],"genişletmenin":[479],"lafız":[481],"veya":[482],"bağlam":[483],"doğru":[486],"gerekçelendirilip":[487],"gerekçelendirilemediğinin":[488],"denetlenmesi.Çalışmanın":[489],"rejimi":[491],"bilinçli":[492],"dar":[494],"tutulmuştur:":[495],"metni,":[497],"sekiz":[498],"sözlük":[501],"çeviribilim":[503],"literatürü.":[504],"Câhiliye":[505],"dönemi":[506],"erken":[508,530],"Arapçakullanımlarına":[509],"ilişkin":[510],"veriler,":[511],"ayrı":[512],"dinî":[514],"yorum":[515,632],"kaynağına":[516],"başvurulmaksızın,":[517],"yalnızca":[518],"sözlüklerin":[520],"kaydettiği":[521],"tanıklıklar":[522],"değerlendirilmiştir.":[524],"Sözlük":[525],"verisi,Kur'an":[526],"kullanım":[531],"birbirinden":[532],"bağımsız":[533],"doğrulama":[534],"kanalları":[535],"değil,":[537,592],"çapraz":[539],"tanıklıkla":[540],"sınırlandıran":[541],"farklı":[542],"kayıt":[543],"türleri":[544],"elealınmaktadır.Fâtiha":[546],"için":[548],"önerilen":[549],"Türkçe":[550],"metin":[551],"yüzey":[553],"yapısının":[554],"4,15":[555],"katı,":[556],"metni":[559],"1,97":[560],"katıdır.":[561],"Aynı":[562],"yapılandırmanın":[564],"İngilizce":[565],"sürümünde":[566],"oranlar6,08":[568],"2,94'tür.":[570],"Mutlak":[571],"oranlar":[572],"diller":[573],"arası":[574,579],"karşılaştırılabilir":[575],"değildir;":[576],"ancak":[577],"pasajlar":[578],"genişleme":[580,593],"asimetrisi":[581],"Türkçede":[582],"2,11,":[583],"İngilizcede":[584],"2,07":[585],"hesaplanmıştır.":[587],"Buyakınlık":[588],"nedensel":[589],"kanıt":[591],"oranının":[594],"pasajın":[596],"terim":[597],"yoğunluğuyla":[598],"ilişkili":[599],"olabileceğine":[600],"dair":[601],"ön":[603],"bulgu":[604],"sunulmaktadır.Çalışma":[606],"ayrıca":[607],"genişletmeyi":[609],"açık":[610],"birer":[611],"aşırı-çeviri":[612],"riski":[613],"işaretlemektedir:":[615],"\\"karşılıksız\\",":[616],"\\"barış":[617],"esenliği":[619],"egemen":[620],"kılan\\"":[621],"\\"gelecekteki":[623],"tehlike\\".":[624],"Böylecemodel,":[625],"anlamı":[626],"görünür":[627],"hedeflerken":[629],"çeviri":[630],"ile":[631],"arasındaki":[633],"sınırı":[634],"gizlemek":[635],"açıkça":[637],"kaydetmektedir.":[638]}

Authors

Publication Details

Journal
Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Published
2026-09-17
DOI
https://doi.org/10.5281/zenodo.22818373
Primary Topic
Families in Therapy and Culture
Type
preprint
Controls
|||
ALL TIME
JAN
FEB
MAR
APR
MAY
JUN
JUL
AUG
SEP
preprint

- KUR'AN TERCÜMELERİNDE DİNAMİK EŞDEĞERLİĞİN SINIRLARINI AŞMAK Fâtiha (1–4) ve Neml (91–92) Ayetlerinin Kök-Anlam Temelli Yeniden İnşası ve Eugene Nida Ekseninde Bir İnceleme

Ahmet Burak Dolgun
Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Families in Therapy and Culture
preprint

- KUR'AN TERCÜMELERİNDE DİNAMİK EŞDEĞERLİĞİN SINIRLARINI AŞMAK Fâtiha (1–4) ve Neml (91–92) Ayetlerinin Kök-Anlam Temelli Yeniden İnşası ve Eugene Nida Ekseninde Bir İnceleme

Ahmet Burak Dolgun
preprint en

Abstract

ABSTRACTThis study tests Eugene A. Nida's theory of dynamic equivalence on the Qur'anic passages al-Fātiḥa 1–4 and al-Naml 91–92 and proposes a traceable restructuringprocedure termed Holistic Meaning Transfer. Nida defines dynamic equivalence as the "closest natural equivalent" of the source-language message, prioritising naturalreceptor-language expression without abandoning the source message (Nida, 1964, pp. 156–166). Nida and Taber distinguish grammatical analysis, referential andconnotative meaning, transfer, restructuring and testing as successive stages of the translation process (Nida & Taber, 1969, pp. 33–173).The study does not reject Nida's framework. It seeks to make the production of the "closest natural equivalent" more explicit and auditable for Qur'anic expressionscharacterised by dense root-semantic structure. The model comprises three stages and a reverse-mapping audit: (1) identifying the semantic field of the source rootthrough classical Arabic lexicography; (2) constraining the relevant components through Qur'anic distribution and syntactic relations; (3) restructuring those componentsin the receptor language; and (4) auditing whether every expansion can be traced back to a source lexical or contextual component.The source regime is deliberately narrow: the Qur'anic text, eight classical Arabic lexica, and the translation-studies literature. Data on pre-Islamic and early Arabicusage are drawn solely from the attestations recorded in those lexica, without recourse to any separate interpretive source. Lexical data, Qur'anic distribution and earlyusage are treated not as independent verification channels but as different types of record that constrain one another through cross-attestation.The Turkish rendering expands the Arabic surface form by 4.15 (al-Fātiḥa 1–4) and 1.97 (al-Naml 91–92); the English rendering by 6.08 and 2.94. Absolute ratios arenot cross-linguistically comparable, but the inter-passage asymmetry is 2.11 in Turkish and 2.07 in English. This convergence is presented not as causal evidence but as apreliminary indication that expansion may be related to the terminological density of the source passage.Three expansions — "unearned", "make peace and well-being prevail", and "the danger of the future" — are explicitly marked as overtranslation risks. The model thusrecords the boundary between translation and interpretation rather than concealing it.Bu çalışma, Eugene A. Nida'nın dinamik eşdeğerlik yaklaşımını Kur'an-ı Kerîm'in Fâtiha 1–4 ve Neml 91–92 ayetleri üzerinde uygulamalı olarak sınamakta veBütüncül Anlam Transferi adını verdiği izlenebilir bir yeniden yapılandırma prosedürü önermektedir. Nida, dinamik eşdeğerliği kaynak dil mesajının hedef dildeki"en yakın doğal eşdeğeri" olarak tanımlar ve kaynak biçimin mekanik aktarımı yerine hedef dilde doğal fakat kaynak mesaja eşdeğer bir yapı kurulmasını esas alır(Nida, 1964, ss. 156–166). Nida ve Taber'in sistematiğinde çeviri; gramatik çözümleme, göndergesel ve çağrışımsal anlamın belirlenmesi, aktarım, yeniden yapılandırmave çevirinin sınanması gibi birbirini izleyen aşamalar halinde ele alınır (Nida & Taber, 1969, ss. 33–173).Çalışma Nida'nın çerçevesini reddetmemekte; özellikle Kur'an'ın yoğun kök-semantik yapılarında "en yakın doğal eşdeğer"in hangi işlem zinciriyle üretildiğini dahagörünür ve denetlenebilir kılmayı amaçlamaktadır. Önerilen model üç aşamadan ve bir geriye eşleme denetiminden oluşur: (1) klasik Arapça sözlüklerde kaynak kökünanlam alanının belirlenmesi, (2) Kur'an içi dağılım ve sözdizimsel ilişkiler üzerinden ilgili anlam bileşenlerinin sınırlandırılması, (3) bu bileşenlerin hedef dilde yenidenyapılandırılması ve (4) her genişletmenin kaynak lafız veya bağlam üzerinden geriye doğru gerekçelendirilip gerekçelendirilemediğinin denetlenmesi.Çalışmanın kaynak rejimi bilinçli olarak dar tutulmuştur: Kur'an metni, sekiz klasik Arapça sözlük ve çeviribilim literatürü. Câhiliye dönemi ve erken Arapçakullanımlarına ilişkin veriler, ayrı bir dinî yorum kaynağına başvurulmaksızın, yalnızca bu sözlüklerin kaydettiği tanıklıklar üzerinden değerlendirilmiştir. Sözlük verisi,Kur'an içi dağılım ve erken kullanım birbirinden bağımsız doğrulama kanalları olarak değil, birbirini çapraz tanıklıkla sınırlandıran farklı kayıt türleri olarak elealınmaktadır.Fâtiha 1–4 için önerilen Türkçe metin kaynak yüzey yapısının 4,15 katı, Neml 91–92 metni 1,97 katıdır. Aynı yeniden yapılandırmanın İngilizce sürümünde bu oranlar6,08 ve 2,94'tür. Mutlak oranlar diller arası karşılaştırılabilir değildir; ancak pasajlar arası genişleme asimetrisi Türkçede 2,11, İngilizcede 2,07 olarak hesaplanmıştır. Buyakınlık nedensel bir kanıt değil, genişleme oranının kaynak pasajın terim yoğunluğuyla ilişkili olabileceğine dair bir ön bulgu olarak sunulmaktadır.Çalışma ayrıca üç genişletmeyi açık birer aşırı-çeviri riski olarak işaretlemektedir: "karşılıksız", "barış ve esenliği egemen kılan" ve "gelecekteki tehlike". Böylecemodel, anlamı görünür kılmayı hedeflerken çeviri ile yorum arasındaki sınırı gizlemek yerine açıkça kaydetmektedir.

Zenodo (CERN European Organization for Nuclear Research)
Quality Education
Families in Therapy and Culture
AI Navigator

Ask Laika to Summarize, Analyze, and Connect papers live on the map.

Summarize Papers & Methodologies

Extract key findings, datasets, and comparative methods across publications.

Benchmark Rankings & Visual Analytics

Rank top research institutions, authors, funders, topics, and journals by Field-Weighted Citation Impact (FWCI) and paper volume with instant charts.

Connect Distant Disciplines

Bridge topological clusters on the map to find hidden collaborative intersections.