Osmanlı Matbuatında Sa‘y ve Amel: İktisadî ve Toplumsal Dönüşümde Çalışma ve Üretkenlik Anlayışı (1870-1910)

Modern iktisat bilimi 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı basınında yaygınlaşmaya ve üzerinde tartışılmaya başlanan bir olgu olmuştur. Bunda 1860’lı yıllardan itibaren basında yoğun bir şekilde iktisada dair yazılar neşredilmesinin şüphesiz büyük bir etkisi vardır. Bu çalışmada da süreli yayınlardan hareketle ana hatları ile 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında Osmanlı matbuatında sa‘y ve amelin ele alınış biçimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Osmanlı müellifleri, sa‘y ve ameli toplumsal ve ekonomik dönüşümün temel araçları olarak görmüşlerdir. Düşüncelerini meşrulaştırmak amacıyla sıklıkla İslamî referanslara başvurmuş; İslam’ın çalışmaya, üretmeye ve zenginleşmeye engel olmadığını göstermek istemişlerdir. Aynı zamanda İslam’ın tembelliği, fakirliği ve miskinliği reddettiği düşüncesini de yazılarında işleyerek girişimci insan/toplum oluşturmaya dönük çaba içerisinde olmuşlardır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniğinin kullanıldığı bu çalışmanın verileri belirtilen tarihler arasında çıkan süreli yayınlardan oluşturmaktadır.