Gelişmekte Olan Ülkelerde Dış Borçlar Sürdürülebilir mi?

1970’li yıllardaki düşük faiz ortamında yüksek borçlanma imkânına sahip olan gelişmekte olan birçok ülkenin, 1980’li yıllardan itibaren küresel konjonktürün değişmesi sonucunda borçların geri ödenmesinde önemli sorunlar yaşadığı bilinmektedir. Bu durum yalnızca düşük gelir düzeyindeki ülkeler için değil gelişmekte olan piyasa ekonomilerinde de dış borçların sürdürülebilirliğinin tartışılmasını gerekli kılmaktadır. 1983-2022 dönemini kapsayan bu çalışmanın amacı, gelişmekte olan 24 ülkenin dış borçlarının sürdürülebilirlik yapısını beş farklı gösterge üzerinden ampirik olarak incelemektir. Bai ve Ng (2004) ile Nazlıoğlu vd. (2023) tarafından geliştirilen yeni nesil panel birim kök testlerinin sonuçları panel geneli açısından değerlendirildiğinde, dış borçların sürdürülebilir olduğu; ülke bazlı sonuçlarda ise dış borç sürdürülebilirliğinin önemli ölçüde farklılaştığı ve heterojen bir yapı sergilediği görülmektedir. Arjantin, Çin, Endonezya, Kenya, Türkiye ve Filipinler’in dış borçlarının tüm göstergeler açısından sürdürülebilir; Gana, Mısır, Etiyopya, Meksika, Nijerya, Tayland, Vietnam, Brezilya, Ürdün ve Sri Lanka gibi ülkelerde dış borçların birçok göstergeye göre sürdürülemez olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak dış borç sürdürülebilirliğinin sağlanmasında sadece finansal oranlar yeterli olmayıp, makroekonomik istikrar, dış finansmana erişim, kamu mali disiplini, kurumsal yapı ve dış şoklara karşı direnç gibi faktörlerin de dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Politika yapıcılara, üretken yatırımlara odaklanmaları ve borç yönetiminde etkin stratejiler geliştirmeleri önerilmektedir.