Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi

Öz: Artan çevresel bozulmalara ilave olarak, Pandemi, Rusya-Ukrayna Savaşı ve İran saldırıları nedeniyle artan jeopolitik riskler, özellikle son yıllarda enerji arz güvenliği kaygılarını artırarak, küresel düzeyde yenilenebilir enerji üretimini artırmıştır. Yenilenebilir enerji teknolojilerinin büyük ölçüde kritik minerallere bağımlı olması, arz güvenliği ve çevresel bozulmalarla ilgili yeni kaygıları beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda, 1990-2023 dönemini kapsayan bu çalışmanın amacı, Türkiye’de yenilenebilir enerji üretimi, bakır üretimi ve çevresel bozulmalar arasındaki ilişkileri EKC hipotezi bağlamında araştırmaktır. Çevresel bozulma göstergesi olarak, kişi başına düşen ekolojik ayak izi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkileri analiz etmek için Augmented ARDL testi, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkilerini analiz etmek için Kesirli Frekanslı Fourier Toda Yamamoto Nedensellik Testi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, bakır üretimindeki % 1’lik artış, çevresel bozulmaları % 0.12 artırmaktadır. Yenilenebilir enerji üretimi ile çevresel bozulmalar arasında uzun dönemde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Kişi başına düşen GSYİH’daki % 1’lik artış, çevresel bozulmaları % 8.5 artırmaktadır. Türkiye’de EKC hipotezi geçerlidir. Nedensellik Testi sonuçlarına göre, bakır üretiminden ekolojik ayak izine doğru tek yönlü nedensellik bulunmaktadır. Yenilenebilir enerji üretimi ile ekolojik ayak izi ve bakır üretimi arasında çift yönlü nedensellik bulunmaktadır. Bununla birlikte ekolojik ayak izi ile GDP arasında da çift yönlü nedensellik bulunmaktadır. Bu bağlamda, yeşil enerji dönüşümü, sürdürülebilirlik için önemli olmakla birlikte, dönüşüm sürecinde artan kritik mineral ihtiyacı nedeniyle daha kapsamlı çevre politikalarına ihtiyaç duyulduğu söylenebilir.