Tavukçuluk Endüstrisinde Atıkların Entegre Yönetimi: Çevresel Riskler, Yenilikçi Geri Kazanım Teknolojileri ve Sürdürülebilir Yönetim Modelleri

Tavukçuluk endüstrisi, dünya genelinde hızla artan nüfusun protein ihtiyacını karşılamada en önemli hayvansal üretim kollarından biri haline gelmiştir. Ancak endüstrideki bu hızlı büyüme, beraberinde ciddi miktarda atık oluşumunu da getirmekte ve çevresel sürdürülebilirlik açısından yeni sorun alanları ortaya çıkarmaktadır. Gübre, tüy, kan, sakatat, yumurta kabuğu ve atıksu gibi farklı nitelikteki yan ürünler, kontrolsüz şekilde bertaraf edildiğinde amonyak emisyonları, sera gazı salımları, su ve toprak kirliliği ile halk sağlığı risklerine yol açabilmektedir. Bu çalışma, tavukçuluk atıklarının sınıflandırılması, çevresel etkileri, değerlendirme yöntemleri ve sürdürülebilir atık yönetimi uygulamalarına ilişkin güncel ulusal ve uluslararası literatürün kapsamlı bir şekilde incelenmesi ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi esasına dayanan bir derleme çalışmasıdır. Literatür verileri doğrultusunda, kompost ve biyogaz üretimi, enzimatik biyodönüşüm, tüylerden keratin geri kazanımı ile kan ve sakatatın protein hidrolizatlarına dönüştürülmesi gibi çevre dostu yaklaşımların tavukçuluk atıklarının döngüsel ekonomi kapsamında katma değerli ürünlere dönüştürülmesinde önemli potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bu derleme, tavukçuluk atıklarının sürdürülebilir yönetimine yönelik mevcut uygulamaları ve gelecekteki araştırma gereksinimlerini bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirerek sektör için yol gösterici bilgiler sunmaktadır.