A Critique of Sufi Structures in Light of Wasat, Mîzân, and Output State A Qur'ân-Centred Analysis through the Dolgun Model - Vasat, Mîzân ve Sonuç Çıktısı Ekseninde Tasavvufî Yapıların Eleştirisi Dolgun Modeli Üzerinden Kur'ân Merkezli Bir Analiz

AbstractThis study examines specific structural elements of the Sufi tradition against twocore propositions of the Dolgun Model — (P1) the substantive filling of thenormative reference slot with wasat and mîzân, and (P3) the coupling ofre-orientation capacity with pattern consolidation — and especially against themodel's concept of output state (stable good state / stable bad state). The centralhypothesis is that certain branches of Sufism may weaken the awareness andevaluation steps of the individual cycle, but the decisive question is not thisprocedural weakening; it is whether the output state consistently produced bythose structural features converges on a stable good state or a stable bad statein model terminology. The study also grounds the 'Qur'ân-only' methodology notas a sectarian preference but as an epistemic posture within the framework ofHanîfism — the religion of Abraham — which sets aside derivative authoritiesand inherited tradition as epistemic criteria and rests on reason and the Qur'ân'sinternal coherence, a coherence the Qur'ân itself demands. ÖzBu çalışma, Dolgun Modeli'nin iki temel önermesini — (Ö1) normatif referansınvasat ve mîzân ile doldurulması ve (Ö3) yeniden yönelme kapasitesinin örüntükonsolidasyonunun azalan bir fonksiyonu olması — ve modelin ürettiği sonuççıktısı kavramını (kararlı iyi durum / kararlı kötü durum) ölçüt alarak tasavvufîgeleneğin belirli yapısal unsurlarını inceler. Temel hipotez şudur: Tasavvufunbelirli kolları çevrim içindeki farkındalık ve değerlendirme basamaklarınızayıflatabilir; ancak asıl mesele bu süreçsel zayıflama değil, söz konusu yapılarıntutarlı biçimde ürettiği sonuç çıktısının kararlı iyi duruma mı yoksa kararlı kötüduruma mı yakınsadığıdır. Çalışma 'yalnızca Kur'ân' metodolojisini mezhepsel birtercih olarak değil, Hanîflik — İbrahim'in dini çerçevesinde epistemik birkonumlanma olarak gerekçelendirir; tâlî kaynaklar ve atalar geleneğini ölçütolarak dışarıda bırakan bu yaklaşım Kur'ân'ın kendi iç tutarlılık talebiyledesteklenmektedir.