XANTAVIRUS INFEKSIYALARINING GLOBAL EPIDEMIOLOGIYASI, PATOGENETIK MEXANIZMLARI VA ULARGA QARSHI KURASHDAGI ZAMONAVIY BIOTEXNOLOGIK YONDASHUVLAR

Xantaviruslar (Hantaviridae oilasi) — kemiruvchilar va boshqa kichik sutemizuvchilar vositasida yuqadigan, insonlarda oʻlim darajasi yuqori boʻlgan ogʻir zoonoz infeksiyalarni keltirib chiqaruvchi enveloped RNK-viruslardir. Dunyo boʻylab iqlim oʻzgarishlari va urbanizatsiya natijasida tabiiy oʻchoqlarning kengayishi Xantavirus infeksiyalarini global jamoat salomatligi uchun jiddiy xavfga aylantirmoqda. Tarqalishi, uning toʻqima va qon tomir endoteliysi darajasidagi patogenetik mexanizmlari hamda diagnostika, vaksinatsiyalash va genniy-terapevtik sohadagi zamonaviy biotexnologik ishlanmalarni ilmiy tahlil qilish nazarda tutilgan. Xantavirus patogenezining asosida qon tomirlar oʻtkazuvchanligining oshishi (vascular leakage) va oʻtkir immunopatologik reaksiyalar yotadi. Zamonaviy rekombinant vaksinalar va monoklonal antitanalar infeksiyaning oldini olish hamda oʻlim koʻrsatkichini pasaytirishda eng istiqbolli yoʻnalishlar hisoblanadi.