Okul Öncesi Dönemde Toplumsal Cinsiyete İlişkin Lisansüstü Tezlerin Eğilimleri

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitim bağlamında toplumsal cinsiyeti ele alan lisansüstü tezlerin genel eğilimlerini incelemektir. Çalışma, doküman incelemesine dayalı betimsel bir eğilim araştırması olarak yürütülmüştür. Araştırmanın veri kaynağını Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nde yer alan ve belirlenen ölçütleri karşılayan 58 lisansüstü tez oluşturmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen Tez İnceleme Formu aracılığıyla toplanmış ve betimsel içerik analiziyle çözümlenmiştir. Tezler; yayımlanma yılı, türü, üniversitesi, yöntemi, çalışma grubu, örneklem büyüklüğü, veri toplama araçları, analiz yöntemleri ve ele alınan konular açısından incelenmiştir. Bulgular, tezlerin 51’inin yüksek lisans, 7’sinin doktora düzeyinde olduğunu ve çalışmaların özellikle 2019–2023 yılları arasında yoğunlaştığını göstermiştir. Tezlerin 32’sinde nitel, 23’ünde nicel ve 3’ünde karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmalarda en sık doküman ve materyallerin veri kaynağı olduğu; içerik analizi, betimsel istatistikler ve korelasyon analizlerinin öne çıktığı belirlenmiştir. Toplumsal cinsiyet konusu çoğunlukla çocuk kitapları, medya içerikleri, çocukların algıları ve öğretmen uygulamaları üzerinden incelenmiştir. Sonuçlar; doktora, karma yöntem, çok paydaşlı, ölçme aracı geliştirme ve müdahale çalışmalarının artırılması gerektiğini göstermektedir.