Algıdan Anlatıya: Botter Apartmanı’nın Çok Katmanlı Deneyimi

Edebi metinlerde mekan, karakterlerin kimlik inşası, hafıza ve içsel dönüşüm süreçlerinin aktif bir bileşeni olarak kabul edilir. Ayşe Övür’ün “Botter Apartmanı” adlı romanı, bu bağlamda mekanın çok katmanlı anlatıdaki işlevine dair özgün bir örnek sunmaktadır. Yapılan bu çalışmada bireyin mekanla kurduğu duyusal, bedensel ve belleksel ilişki, mekanın anlatıdaki etkin rolü üzerinden çözümlenmiştir. Araştırma, roman karakterlerinin içsel dünyalarının mimari mekan aracılığıyla nasıl yansıtılarak algılandığı, algılanan mekanın anlatı yolu ile ifadesini keşfetmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, nitel bir içerik analizi yöntemi benimsenmiş; roman metni, algı-anlatı ilişkisi bağlamında çözümlenmiştir. Bu içerik analizi fenomenolojideki mekan kuramları doğrultusunda yapılandırılmıştır. Fenomenolojik anlatıda mekanın temellendiği duyu, beden, bellek üzerinden içerik analizi strüktürü oluşturulmuştur. Bu bağlamda çalışma, edebiyat-mimarlık kesişiminde mekanın disiplenlerarası bir yaklaşımla okunmasına olanak tanımaktadır. Okuma ile mekanın duyusal ve düşünsel katmanlarını; duyu, beden ve bellek aracılığıyla görünür kılmayı hedeflemektedir. Mekan algısını oluşturan çok katmanlı deneyim, roman anlatısı üzerinden okunmakta ve anlamlandırılmaktadır. Bu anlam arayışı ile mekanın çok katmanlı deneyiminin izleri takip edilerek, mekan tanımlarına disiplinlerarası bir bağ eklenecektir. Diğer yandan Botter Apartmanı gibi İstanbul mimari dokusunda önemli bir yeri olan yapıyı analiz etmek için algıdan anlatıya uzanan bir teknik önerilmektedir.