Kamusal açık alanlarda kullanıcı davranışlarına yönelik peyzaj performans analizi: Kahramanmaraş Fuar Merkezi (KAFUM) örneği

Bu çalışma, Kahramanmaraş kentinde Atatürk Parkı içinde yer alan KAFUM fuar alanının sosyal peyzaj performans kriterleri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından yeniden yapılanma sürecine giren kentte, 20 yıl aradan sonra 2024'te yeniden faaliyete açılan KAFUM Ağustos Fuarı, bölgede önemli bir kamusal toplanma ve kültürel kimlik alanı işlevi görmektedir. Çalışma, ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülmüş; yöntem olarak arazi gözlemleri, yerel yönetimden temin edilen mekânsal veriler ve 5'li Likert ölçeğiyle hazırlanmış anket uygulaması kullanılmıştır. Performans değerlendirmesi; ziyaretçi ihtiyaçları, güvenlik algısı, kültürel ve tarihi önem, iyi hissetme/refah ile dezavantajlı kullanıcı konforu olmak üzere beş temel metrik üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bulgular, alanın genel kullanıcı memnuniyetinin "kısmen yeterli" düzeyinde kaldığını ortaya koymaktadır. Otopark yetersizliği (%64,3), gölgeleme ve oturma elemanlarının eksikliği (%55+), çocuk oyun alanı ile satış birimlerinde aydınlatma yetersizliği (%50+) ve engelli yönlendirme yüzeylerinin neredeyse hiç bulunmaması (%49,87 "hiç yok") en kritik sorun alanları olarak tespit edilmiştir. Buna karşın alanın kültürel ve tarihi dokuyu yansıtması ile fuarın ziyaretçilerin iyi oluş haline katkısı görece olumlu değerlendirilmiştir. Çalışma; evrensel tasarım ilkelerinin uygulanması, erişilebilirlik altyapısının iyileştirilmesi, aydınlatma ve bitkisel düzenleme kalitesinin artırılması ve kültürel kimlikle bütünleşen mekânsal organizasyonun yeniden kurgulanması yönünde tasarım ve planlama önerileri sunmaktadır. Çalışmanın, fuar alanları gibi dönemsel kentsel kamusal mekânların peyzaj performansının sosyo-mekânsal göstergeler aracılığıyla ölçülmesine yönelik özgün bir yaklaşım ortaya koyduğu değerlendirilmektedir.