Fotoğraf Albümleri Nelere Kādir Olabilir? Dedeağaç Mutasarrıfı Hâzım Efendi’nin Taşradan Saraya Uzanan Görüntü Siyaseti

Bu çalışmada, Hamidiye dönemi taşra idarecilerinin bir temsilcisi olan Ebubekir Hâzım Efendi’nin Dedeağaç mutasarrıfı iken (1896-1898) icraatlarını fotoğrafla belgelemesi ve bunları albüm hâline getirerek nüfuzlu bir saray mensubu aracılığıyla Sultan II. Abdülhamid’e ulaştırmasına odaklanılmaktadır.Saraya jurnallenmesi ve azliyle sonuçlanan süreçte, görsel bir izah ve müdafaa işlevi gören albümlerin Sultan II. Abdülhamid nezdinde etkili olduğu anlaşılmaktadır. Mutasarrıfın sultanın fotoğrafa olan ilgisini değerlendirerek fotoğraf teknolojisini bir tavassut, iletişim, aklanma ve terfi aracı olarak nasıl kullandığı incelenmektedir. Hâzım Efendi’nin büyük ölçüde bizzat çektiği ve tab ettiği fotoğraflardan oluşan bu albümleri inceleyen Sultan II. Abdülhamid, kendisini Musul Valiliği’ne tayin ederek bâlâ rütbesiyle taltif etmiştir. Bu hadise, Hamidiye dönemi bürokratik tayin mekanizmaları içerisinde sıra dışı bir örnek teşkil etmektedir. Çalışmada yöntem olarak fotoğraflar tematik eksenler üzerinden sınıflandırılarak içerik analizine tabi tutulmuştur. Albümlerin kurgusu, mutasarrıfın bilinçli bir editoryal yaklaşım geliştirdiğini göstermektedir.Bu bağlamda çalışma, Osmanlı taşra bürokrasisinde fotoğrafın siyasal iletişim ve meşruiyet aracı olarak işlevini, Hâzım Efendi örneğinde kariyer planlamasıyla ilişkisini ve Hamidiye döneminde fotoğrafın siyasallaşmasıyla ortaya çıkan tavassut mekanizmalarını özgün biçimde ortaya koymaktadır. Sultan Abdülhamid’in fotoğraf arşivinin, ilgili literatürün genellikle yaptığı gibi saraydan dışarıya değil, taşradan saraya yönelen, çok aktörlü bir meşruiyet ve ilişki aracı olarak ele alınabileceğini savunmaktadır.